Συγκλονιστική ιστορία: Μετά από χρόνια βρήκαν το κρυφό δωμάτιο που έσωσε τη ζωή 5 Εβραίων

0
379

Δύο Έλληνες ομογενείς και αδέλφια από το Ιλινόις, που είναι ένα πλούσιο προάστιο του Σικάγου, αποφάσισαν πρόσφατα να ανακαινίσουν το πατρικό σπίτι τους στο Λιτόχωρο Πιερίας.

Κατά τη διάρκεια των εργασιών ανακάλυψαν πίσω από μία σκάλα ένα κρυφό δωμάτιο, μέσα στο οποίο, όπως αποδείχτηκε, ο πατέρας τους είχε σώσει από τους Γερμανούς μία πενταμελή οικογένεια Εβραίων. Πρόκειται τους αδελφούς Κουζουλάρη, Γιώργο και Νίκο ή Laris (όπως ονομάζονταν όλα τους τα χρόνια στο Ιλινόις).

 Το άνοιγμα της σκάλας με το μυστικό δωμάτιο. Φωτογραφία: «ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΟΥ ΟΛΥΜΠΟΥ»

Το άνοιγμα της σκάλας με το μυστικό δωμάτιο. Φωτογραφία: «ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΟΥ ΟΛΥΜΠΟΥ»

Την ιστορία αρχικά την παρουσίασε σε βίντεο η τοπική ιστοσελίδα «Εφημερίς του Ολύμπου», από όπου πήραμε το θέμα, το οποίο στη συνέχεια επιφύλαξε και σ’ εμάς μία άλλη μεγάλη έκπληξη.

Οι γονείς των δύο ομογενών Σωτήρης και Ευαγγελία Κουζουλάρη. Φωτογραφία: «ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΟΥ ΟΛΥΜΠΟΥ»

Οι γονείς των δύο ομογενών Σωτήρης και Ευαγγελία Κουζουλάρη. Φωτογραφία: «ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΟΥ ΟΛΥΜΠΟΥ»

Το 1941 οι Γερμανοί κατακτητές εισέρχονται στο Λιτόχωρο, ενώ ο πατέρας τους έχει φέρει μία οικογένεια Εβραίων από τη Θεσσαλονίκη. Εχοντας ακούσει τις θηριωδίες των Ναζί τους κρύβει σε ένα μυστικό δωμάτιο κάτω από την εσωτερική σκάλα. «Ισμπα» το αποκαλούσαν και σύμφωνα με μία εκδοχή σημαίνει μέρος κρυφό, ανήλιο.

Αλλοι θεωρούν ότι είναι τουρκικής προέλευσης, άλλοι πρωτοσλαβικής, που επικράτησε στα ρωσικά. Ακόμη και σήμερα παλιοί κάτοικοι στο Λιτόχωρο αν κάποιος πάει να αγοράσει ένα ανήλιο σπίτι του λένε «μα αυτό το ίσμπα βρήκες;».

Αυτό όμως το κρυφό δωμάτιο έσωσε τις ζωές όλων τους. Επειδή, αν δεν το ήξερες, δεν το έβρισκες. Κάτω από τη σκάλα υπήρξε ψεύτικος τοίχος και ένα κάδρο μεγάλο με φωτογραφία που χρησίμευε σαν πορτάκι. Εκεί τις ημέρες καθόντουσαν σιωπηλοί οι Εβραίοι και τα βράδια έβγαιναν και έτρωγαν όλοι μαζί.

Είχαν έρθει το ζευγάρι με τα δύο τους αγόρια από Θεσσαλονίκη, αλλά το 1942 γεννήθηκε κι ένα κορίτσι, την ίδια χρονιά που γεννήθηκε και ο Νίκος Κουζουλάρης. Ετσι, ανέλαβε η μητέρα του να βυζάξει και τα δύο γιατί η Εβραία μάνα από το συνεχή φόβο δεν είχε γάλα.

Το κάδρο που χρησίμευε σαν πορτάκι στο δωμάτιο. Φωτογραφία: «ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΟΥ ΟΛΥΜΠΟΥ»

Το κάδρο που χρησίμευε σαν πορτάκι στο δωμάτιο. Φωτογραφία: «ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΟΥ ΟΛΥΜΠΟΥ»

Χρόνια μετά εκπρόσωποι από το Ισραήλ πήραν συνέντευξη από τον Σωτήρη Κουζουλάρη (Sam Laris) όταν ήταν στην Αμερική. Και τον τίμησαν με τη διάκριση «Righteous Christian», για τους Δίκαιους των Εθνών, τους «καλύτερους μεταξύ των εθνών» («Righteous among the world’s nations»).

 Τα δύο αδέλφια μικρά με την μητέρα τους Ευαγγελία. Φωτογραφία:«ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΟΥ ΟΛΥΜΠΟΥ»

Τα δύο αδέλφια μικρά με την μητέρα τους Ευαγγελία. Φωτογραφία:«ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΟΥ ΟΛΥΜΠΟΥ»

Τώρα και οι δύο ομογενείς πούλησαν την περιουσία τους και αποφάσισαν να στεριώσουν μόνιμα στο Λιτόχωρο. Να το χαρούν όσο δεν το χάρηκαν στα ταξίδια που έκαναν νεότεροι. Ετσι αποφάσισαν να ανακαινίσουν το πατρικό τους σπίτι που τους επιφύλαξε την έκπληξη ξηλώνοντας την παλιά κατασκευή της σκάλας.

Δίκαια περήφανοι για τους γονείς τους που έσωσαν πέντε άτομα από τους Ναζί Γερμανούς. Αλλά αξίζει να επισημανθεί και ένα άλλο ίσιως σημαδιακό στοιχείο; Η ζωή των δύο ομογενών στο Σκόκι του Ιλινόις ήταν ανάμεσα στους Εβραίους, πολλοί από τους οποίους είχαν γλιτώσει από τα στρατόπεδα συγκέντρωσης.

Και το πρώτο τους μεγάλο εστιατόριο σε μία νησίδα επί της Skokie Blv ήταν για πολλά χρόνια το στέκι Ελλήνων και Εβραίων του Σικάγου. Είπαν μετά να αποσυρθούν αλλά δεν τους άφησε η κοινότητα. Επανήλθαν ανοίγοντας άλλο νεότερο αλλά φέτος η απόφαση να αποσυρθούν στην Ελλάδα ήταν οριστική.