Αμβλώσεις: Τι ισχύει στην Ευρώπη, σε ποιες χώρες επιτρέπονται και σε ποιες όχι
Η χθεσινή (19.01.2026) δήλωση της Μαρίας Καρυστιανού έφερε ξανά στο προσκήνιο το ζήτημα της άμβλωσης προτείνοντας «δημόσια διαβούλευση» για ένα ζήτημα, το οποίο έχει ρυθμιστεί νομοθετικά στην Ελλάδα ήδη από το 1986.
«Επειδή σέβομαι την ελεύθερη βούληση και είναι συνταγματικά κατοχυρωμένη, θεωρώ ότι είναι ένα θέμα δημόσιας διαβούλευσης, ας αποφασίσει η κοινωνία τι θα ήθελε να γίνει. Υπάρχει μια ιδιαιτερότητα στο θέμα, γιατί αφορά τα δικαιώματα της γυναίκας, αλλά και του εμβρύου» είπε σχετικά με την άμβλωση η Μαρία Καρυστιανού. Κάνοντας ακόμη επίκληση της ιατρικής της ιδιότητας, «επειδή είμαι και παιδίατρος, λόγω της επιστήμης μου, διχάζομαι στο ποια δικαιώματα πρέπει να είναι παραπάνω, δεν μπορώ να τα ιεραρχήσω», πρόσθεσε. Μία μέρα μετά η Μαρία Καρυστιανού μίλησε για διαστρέβλωση των δηλώσεων της.
Η Ευρώπη παρουσιάζει σημαντικές διαφορές στην πρόσβαση και στη νομοθεσία για την άμβλωση. Παρά τα βήματα προόδου σε 15 χώρες από το 2021, η Σουηδία, η Γαλλία και η Ολλανδία κατατάσσονται στις καλύτερες θέσεις στην Ευρωπαϊκή Ένωση όσον αφορά τα δικαιώματα στην άμβλωση, σύμφωνα με τον Ευρωπαϊκό Άτλαντα Πολιτικών Αμβλώσεων 2025, ενώ χώρες όπως η Μάλτα και η Πολωνία κρατούν αυστηρά περιοριστικά πλαίσια. Μόλις 13 κράτη καλύπτουν πλήρως την άμβλωση μέσω των εθνικών συστημάτων υγείας και λίγες προσφέρουν υπηρεσίες μέσω τηλεϊατρικής.
Σε πολλές χώρες της ΕΕ, αν και υπάρχει νομικό πλαίσιο που επιτρέπει την άμβλωση, η πρόσβαση στην υπηρεσία παραμένει δύσκολη λόγω διαδικαστικών εμποδίων, κοινωνικών αντιλήψεων ή ελλείψεων σε δομές υγείας.
Τι ισχύει με την άμβλωση στην ΕΕ
Παρά το γεγονός ότι 15 χώρες έχουν προχωρήσει από το 2021 σε βήματα προς μια πιο ολοκληρωμένη πρόσβαση στην άμβλωση, μόλις πέντε κράτη-μέλη της ΕΕ έχουν προχωρήσει στην πλήρη αποποινικοποίησή της.
Σύμφωνα με τον European Abortion Policies Atlas 2025, οι χώρες που καταγράφουν τις καλύτερες επιδόσεις στην ΕΕ όσον αφορά τα δικαιώματα στην άμβλωση είναι η Σουηδία (94,6%), η Γαλλία (85,2%) και η Ολλανδία (80,3%).
Οι υψηλές βαθμολογίες των χωρών αυτών αποδίδονται στο ισχυρό νομικό πλαίσιο που αποποινικοποιεί πλήρως την άμβλωση, στη μεγάλη διαθεσιμότητα υπηρεσιών, στην κάλυψη από τα εθνικά συστήματα υγείας, στην παροχή επίσημης κρατικής ενημέρωσης μέσω διαδικτύου, καθώς και στις προσπάθειες αντιμετώπισης της παραπληροφόρησης.
Στον αντίποδα, Μάλτα (3,7%) και Πολωνία (18,6%) παραμένουν στις τελευταίες θέσεις της κατάταξης, με την άμβλωση να παραμένει σε μεγάλο βαθμό ποινικοποιημένη, με αυστηρές κυρώσεις και περιορισμένη πρόσβαση σε κλινική φροντίδα.
Σε γενικές γραμμές, οι χώρες της βόρειας και δυτικής Ευρώπης κατατάσσονται υψηλότερα στον Atlas. Από την προηγούμενη έκδοση του 2021, 15 ευρωπαϊκές χώρες έχουν κάνει βήματα προόδου. Ενδεικτικά, η Γαλλία κατέστησε την άμβλωση συνταγματικό δικαίωμα, ενώ το Λουξεμβούργο και η Ολλανδία κατήργησαν τις υποχρεωτικές περιόδους αναμονής. Παράλληλα, η Δανία επέκτεινε το χρονικό όριο στις 18 εβδομάδες και η Λιθουανία νομιμοποίησε τη φαρμακευτική άμβλωση.
Ωστόσο, μόνο η Φινλανδία, η Γαλλία και η Ιρλανδία επιτρέπουν την παροχή υπηρεσιών άμβλωσης μέσω τηλεϊατρικής, ενώ μόλις 13 κράτη-μέλη καλύπτουν πλήρως την άμβλωση μέσω των εθνικών συστημάτων υγείας τους.
Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι μόνο η Δανία, η Εσθονία, το Λουξεμβούργο, η Ολλανδία και η Σουηδία έχουν προχωρήσει σε πλήρη αποποινικοποίηση της άμβλωσης, παρότι κάτι τέτοιο συνιστάται ρητά από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας.
Σε κράτη όπως η Αυστρία, η Γερμανία, η Ελλάδα, η Ρουμανία και η Κύπρος, η άμβλωση είναι δυνατή έως τις 10-14 εβδομάδες, αλλά συχνά υπάρχουν γραφειοκρατικά ή κοινωνικά εμπόδια. Στη Γερμανία, για παράδειγμα, απαιτείται υποχρεωτική συμβουλευτική και περίοδος αναμονής.
Στις αρνητικές εξελίξεις περιλαμβάνονται νέοι περιορισμοί σε χώρες όπως η Ιταλία, η Μάλτα και η Σλοβακία. Στην Ιταλία, αν και η άμβλωση είναι νόμιμη μέχρι τις 12 εβδομάδες, το υψηλό ποσοστό επαγγελματιών υγείας που αρνούνται να συμμετάσχουν στη διαδικασία δημιουργεί σημαντικά εμπόδια.
Στην Ουγγαρία, οι νομοθετικοί περιορισμοί αυξήθηκαν το 2022, με νέα υποχρέωση οι γυναίκες να παρακολουθούν τις ζωτικές λειτουργίες του εμβρύου πριν την άμβλωση. Η Ιρλανδία νομιμοποίησε την άμβλωση το 2018 μετά από δημοψήφισμα, ενώ στη Ρουμανία, αν και το νομικό πλαίσιο είναι φιλελεύθερο, το κόστος και η διαθεσιμότητα στο δημόσιο σύστημα υγείας αποτελούν εμπόδιο.
Μόνο η Σουηδία και η Γαλλία διαθέτουν μηχανισμούς μέσω των οποίων οι κυβερνήσεις και οι δημόσιες αρχές παρεμβαίνουν ενεργά για την αντιμετώπιση της παραπληροφόρησης γύρω από την άμβλωση.
Τι ισχύει στην Ελλάδα
Στην Ελλάδα, η άμβλωση είναι νόμιμη υπό προϋποθέσεις σύμφωνα με το άρθρο 304 του Ποινικού Κώδικα. Επιτρέπεται έως τις 12 εβδομάδες κύησης για οποιονδήποτε λόγο, έως τις 19 εβδομάδες αν η εγκυμοσύνη οφείλεται σε βιασμό ή άλλο αδίκημα, και έως τις 24 εβδομάδες αν υπάρχουν σοβαρές ανωμαλίες στο έμβρυο.
Χωρίς χρονικό περιορισμό, αν υπάρχει αναπότρεπτος κίνδυνος για τη ζωή της εγκύου ή κίνδυνος σοβαρής και διαρκούς βλάβης της σωματικής ή ψυχικής υγείας της, βεβαιωμένος από αντίστοιχο γιατρό.
Η συναίνεση της εγκύου είναι απαραίτητη σε όλες τις περιπτώσεις. Η άμβλωση πρέπει να διενεργείται από μαιευτήρα-γυναικολόγο σε οργανωμένη νοσηλευτική μονάδα, με συμμετοχή αναισθησιολόγου.
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχει προτείνει να ενταχθεί το δικαίωμα στην άμβλωση στο Καταστατικό της ΕΕ για τα Θεμελιώδη Δικαιώματα, όμως η πρόταση αυτή βρίσκεται ακόμη στο στάδιο της διαβούλευσης και απαιτεί ομοφωνία μεταξύ των κρατών-μελών. Μετά την ψηφοφορία στο Ευρωκοινοβούλιο με 358 ψήφους υπέρ και 202 κατά, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρόκειται να αποφασίσει τον Μάρτιο αν θα υιοθετήσει την πρόταση.