Ανάλυση Axios: Πώς το τελεσίγραφο του Τραμπ λύγισε τον Μοτζτάμπα Χαμενεΐ – Το παρασκήνιο της εκεχειρίας

Το τελευταίο τελεσίγραφο του Ντόναλντ Τραμπ ότι θα καταστρέψει το Ιράν ήταν αυτό που έκαμψε και τις ενστάσεις του νέου ηγέτη της Ισλαμικής Δημοκρατίας Μοτζτάμπα Χαμενεΐ και άρχισε να σκέφτεται την εκεχειρία.

Ο Ανώτατος Ηγέτης Μοτζτάμπα Χαμενεΐ έδωσε τη  Δευτέρα (06.04.2026) εντολή στους διαπραγματευτές του, για πρώτη φορά από την έναρξη του πολέμου, να κινηθούν προς μια συμφωνία για εκεχειρία μετά το τελεσίγραφο του Ντόναλντ Τραμπ.

Ενώ λοιπόν ο Τραμπ απειλούσε δημόσια με ολοκληρωτική εξόντωση, υπήρχαν ενδείξεις διπλωματικής κινητικότητας στο παρασκήνιο, αν και ακόμη και πηγές κοντά στον Τραμπ δεν γνώριζαν ποια θα ήταν η έκβαση μέχρι την ανακοίνωση της κατάπαυσης του πυρός.

Οι αμερικανικές δυνάμεις στη Μέση Ανατολή και αξιωματούχοι στο Πεντάγωνο πέρασαν τις τελευταίες ώρες προετοιμαζόμενοι για μια μαζική εκστρατεία βομβαρδισμών σε ιρανικές υποδομές, προσπαθώντας παράλληλα να καταλάβουν προς τα πού έγερνε ο Τραμπ. «Δεν είχαμε ιδέα τι θα συμβεί. Ήταν τρελό», δήλωσε αξιωματούχος άμυνας.

Οι σύμμαχοι στην περιοχή προετοιμάζονταν για ιρανικά αντίποινα πρωτοφανούς κλίμακας. Στο εσωτερικό του Ιράν, ορισμένοι άμαχοι εγκατέλειπαν τα σπίτια τους για να αποφύγουν τις σφοδρές επιθέσεις.

Η κινητικότητα στην διπλωματία ήταν αυτή που απέτρεψε την κλιμάκωση της κατάστασης σύμφωνα με πηγές που είχαν γνώση των διαπραγματεύσεων, όπως αναφέρει το Axios.

Δείτε Live όλα όσα συμβαίνουν στον πόλεμο στη Μέση Ανατολή

Το πρωί της Δευτέρας, ενώ ο Τραμπ απευθυνόταν στο πλήθος σε εορτασμό του Πάσχα στον Λευκό Οίκο, «πολύ θυμωμένος» ο Στιβ Γουίτκοφ έκανε αλλεπάλληλα τηλεφωνήματα.

Ο Αμερικανός απεσταλμένος είπε στους μεσολαβητές ότι η αντιπρόταση που μόλις είχε λάβει από το Ιράν ήταν «καταστροφική».

Στο χέρι του Χαμενεΐ

Από τότε ξεκίνησε ένα μπαράζ επαφών. Ηταν μια ημέρα συνεχών τροποποιήσεων, με τους Πακιστανούς μεσολαβητές να μεταφέρουν νέα σχέδια μεταξύ του Γουίτκοφ και του Ιρανού υπουργού Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί, ενώ οι υπουργοί Εξωτερικών της Αιγύπτου και της Τουρκίας προσπαθούσαν να γεφυρώσουν τα χάσματα που υπήρχαν.

Μέχρι το βράδυ της Δευτέρας, οι μεσολαβητές είχαν εξασφαλίσει την έγκριση των ΗΠΑ για μια αναθεωρημένη πρόταση για κατάπαυση του πυρός διάρκειας δύο εβδομάδων. Τότε ήταν στο χέρι του Χαμενεΐ, ο οποίος, σύμφωνα με τις πηγές, συμμετείχε ενεργά στη διαδικασία τη Δευτέρα και την Τρίτη, να λάβει την απόφαση.

Η εμπλοκή του νέου ανώτατου ηγέτη ήταν αναγκαστικά μυστική και επίπονη. Αντιμέτωπος με ενεργή απειλή δολοφονίας από το Ισραήλ, ο Χαμενεΐ επικοινωνούσε κυρίως μέσω μεσολαβητών που μετέφεραν μηνύματα.

Δύο πηγές περιέγραψαν την έγκρισή του προς τους διαπραγματευτές να κλείσουν συμφωνία ως «σημαντική πρόοδο».

Μια άλλη πηγή ανέφερε ότι ο Αραγτσί έπαιξε επίσης κεντρικό ρόλο τόσο στη διαχείριση των διαπραγματεύσεων όσο και στην πίεση προς τους διοικητές των Φρουρών της Επανάστασης να αποδεχθούν συμφωνία.

Η Κίνα συμβούλευε επίσης το Ιράν να αναζητήσει μια διέξοδο. Ωστόσο, στο τέλος της ημέρας, όλες οι σημαντικές αποφάσεις τη Δευτέρα και την Τρίτη περνούσαν από τον Χαμενεΐ. «Χωρίς το πράσινο φως του, δεν θα υπήρχε συμφωνία», ήταν η άποψη ειδικού.

Παρά την πρόοδο ο Τραμπ απειλούσε με καταστροφή

Ήταν σαφές μέχρι το πρωί της Τρίτης ότι σημειωνόταν πρόοδος, αλλά αυτό δεν εμπόδισε τον Τραμπ να διατυπώσει την πιο τρομακτική του απειλή: «Ένας ολόκληρος πολιτισμός θα πεθάνει απόψε».

Ορισμένα αμερικανικά μέσα ανέφεραν ότι το Ιράν αποχωρούσε από τις συνομιλίες ως απάντηση. Πηγές που συμμετείχαν στις διαπραγματεύσεις δήλωσαν στο Axios ότι αυτό δεν ίσχυε και ότι υπήρχε στην πραγματικότητα κάποια δυναμική.

Ο αντιπρόεδρος Βανς έκανε τηλεφωνήματα από την Ουγγαρία, μιλώντας κυρίως με Πακιστανούς αξιωματούχους.

Στο μεταξύ ο Μπενιαμίν Νετανιάχου βρισκόταν σε συχνή επικοινωνία καθ’ όλη τη διάρκεια της ημέρας με τον Τραμπ και την ομάδα του, αν και οι Ισραηλινοί ανησυχούσαν ολοένα και περισσότερο ότι είχαν χάσει τον έλεγχο της διαδικασίας.

Περίπου το μεσημέρι (ώρα Ανατολικής Ακτής) την Τρίτη, υπήρχε μια γενική κατανόηση ότι τα μέρη συγκλίνουν σε μια κατάπαυση του πυρός δύο εβδομάδων.

Τρεις ώρες αργότερα, ο πρωθυπουργός του Πακιστάν Σεχμπάζ Σαρίφ δημοσίευσε τους όρους στο X και κάλεσε και τις δύο πλευρές να τους αποδεχθούν.

Οι συνεργάτες του Τραμπ είχαν επιφυλάξεις

Ο Τραμπ άρχισε αμέσως να λαμβάνει τηλεφωνήματα και μηνύματα από «σκληροπυρηνικούς» συμμάχους και συμβούλους που τον προέτρεπαν να το απορρίψει.

Τέτοια ήταν η σύγχυση γύρω από τη σκέψη του Τραμπ, ακόμη και μεταξύ στενών συνεργατών του, ώστε πολλοί που είχαν μιλήσει μαζί του μόλις μία ή δύο ώρες νωρίτερα εξακολουθούσαν να πιστεύουν ότι θα απέρριπτε την πρόταση κατάπαυσης του πυρός, μέχρι τη στιγμή που την αποδέχθηκε.

Λίγο πριν δημοσιεύσει την απάντησή του, ο Τραμπ μίλησε με τον Νετανιάχου για να εξασφαλίσει τη δέσμευσή του να τηρήσει την κατάπαυση του πυρός.

Στη συνέχεια μίλησε με τον Πακιστανό στρατάρχη Ασίμ Μουνίρ για να ολοκληρώσει τη συμφωνία. Οι αμερικανικές δυνάμεις έλαβαν εντολή να σταματήσουν τις επιχειρήσεις 15 λεπτά μετά την ανάρτηση του Τραμπ.

Ο Αραγτσί ακολούθησε, δηλώνοντας ότι το Ιράν θα τηρήσει την κατάπαυση του πυρός και θα ανοίξει τα Στενά του Ορμούζ για πλοία που επιχειρούν «σε συντονισμό με τις ένοπλες δυνάμεις του Ιράν».

Αυτό πλέον που μένει να φανεί είναι σε ποιο βαθμό το Ιράν θα επιτρέψει την επανέναρξη της ναυσιπλοΐας ή πόσο σταθερός θα είναι ο Νετανιάχου στην τήρηση της κατάπαυσης του πυρός.

Ανώτερος Ισραηλινός αξιωματούχος δήλωσε στο Axios ότι ο Νετανιάχου έλαβε διαβεβαιώσεις πως οι ΗΠΑ θα επιμείνουν στις ειρηνευτικές συνομιλίες ώστε το Ιράν να εγκαταλείψει το πυρηνικό του υλικό, να σταματήσει τον εμπλουτισμό και να εγκαταλείψει την απειλή βαλλιστικών πυραύλων.

Ο Βανς αναμένεται να ηγηθεί της αμερικανικής αντιπροσωπείας στις συνομιλίες που έχουν προγραμματιστεί για την Παρασκευή στο Πακιστάν. Ισως να είναι η πιο σημαντική διπλωματική αποστολή της πολιτικής του καριέρας.

Να σημειωθεί πάντως ότι παραμένουν ακόμη μεγάλες διαφορές μεταξύ των αμερικανικών και ιρανικών θέσεων για μια συμφωνία, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο να ξαναρχίσει ο πόλεμος.

Ο υπουργός Άμυνας των ΗΠΑ Πιτ Χέγκσεθ και η εκπρόσωπος Τύπου του Λευκού Οίκοι Καρολάιν Λέβιτ αναμένεται να δώσουν συνεντεύξεις και να επιτεθούν σε όσους επέκριναν τις απειλές του Τραμπ για εξόντωση του Ιράν.

Θα υποστηρίξουν ότι οι απειλές του Τραμπ κατέστησαν δυνατή τη συμφωνία. Το ιρανικό καθεστώς από την άλλη που προβάλλει ακριβώς το αντίθετο επιχείρημα, ίσως αναρωτηθεί αν οι απειλές του Αμερικανού προέδρου έχουν πράγματι τελειώσει.