Ένοπλες Δυνάμεις: Το ελληνικό αντι-drone σύστημα «Κένταυρος» αναπτύσσεται σε πλοία, βάσεις και εξοπλισμούς
Ένα από τα «διαμάντια» της ελληνικής αμυντικής βιομηχανίας, το σύστημα αντιμετώπισης εχθρικών drones τύπου «Κένταυρος» έχει αποδείξει την αξία του στο πεδίο και πλέον οι Ένοπλες Δυνάμεις εξετάζουν ποιες πλατφόρμες θα το ενσωματώσουν στο μέλλον.
Μπορεί το σύστημα «Κένταυρος» να ξεκίνησε ως «ναυτικό» εργαλείο αυτοπροστασίας, όμως πλέονε εξελίσσεται σε διακλαδική ασπίδα για τις Ένοπλες Δυνάμεις απέναντι στη μεγαλύτερη απειλή χαμηλού κόστους και υψηλής αποτελεσματικότητας που δεν είναι άλλη από τα drones, τα UAV και τα περιπλανώμενα πυρομαχικά.
Οι πληροφορίες συγκλίνουν στο ότι ο σχεδιασμός «ανοίγει» αποφασιστικά. Πέρα από τις φρεγάτες ΜΕΚΟ, μελετάται η εγκατάσταση του συστήματος και σε άλλα πλοία του Στόλου με πρώτο στόχο τις νέες φρεγάτες Belharra, ενώ στο ίδιο πλάνο μπαίνουν βάσεις, στρατιωτικές εγκαταστάσεις και κρίσιμα οπλικά συστήματα που απαιτούν μόνιμη προστασία από εναέριες απειλές μικρού ίχνους.
Το γεγονός ότι ο «Κένταυρος» έχει ήδη ενταχθεί στο πρόγραμμα SAFE δίνει στο όλο εγχείρημα ευρωπαϊκή «ομπρέλα» και χρηματοδοτικό βάθος.
Την ίδια ώρα, το ενδιαφέρον από άλλες χώρες — ευρωπαϊκές και μη — επιβεβαιώνει ότι το ελληνικό anti-drone δεν αντιμετωπίζεται πια ως μια επιτυχημένη εγχώρια πατέντα, αλλά ως εξαγώγιμο προϊόν με πραγματικά διαπιστευτήρια.
Την τελευταία περίοδο, ένα ακόμη στοιχείο έρχεται να ανεβάσει τον πήχη. Το σύστημα δοκιμάστηκε και πιστοποιήθηκε η συμβατότητα/διαλειτουργικότητα με τα αντιαεροπορικά BARAK, εξέλιξη που «δένει» την ελληνική λύση soft-kill με μια ευρύτερη αρχιτεκτονική αντιαεροπορικής και αντιπυραυλικής άμυνας.
Παράλληλα, η ΕΑΒ τρέχει αναβάθμιση του συστήματος, μετατρέποντάς το σταδιακά από κυρίως παθητικό «κυνηγό» ηλεκτρομαγνητικών ιχνών σε πιο ενεργητική, πολυαισθητηριακή πλατφόρμα.
Κι όμως, μέσα σε αυτή τη δυναμική υπάρχει ένα σημείο που προκαλεί εύλογα ερωτήματα και αφορά την καθυστέρηση στη σύναψη σύμβασης για την κατασκευή των συστημάτων «Κένταυρος» που προβλέπονται για τις τέσσερις ΜΕΚΟ.
Το πρόγραμμα εκσυγχρονισμού μέσης ζωής των φρεγατών περιλαμβάνει εγκατάσταση και στα τέσσερα πλοία, ωστόσο μέχρι στιγμής μόνο ένα σύστημα έχει τοποθετηθεί, την ώρα που οι επιχειρησιακές απαιτήσεις αυξάνονται και ο χρόνος πιέζει.
Από την Ερυθρά Θάλασσα στο δόγμα «soft-kill»
Η «σφραγίδα» του «Κενταύρου» μπήκε εκεί όπου οι θεωρίες τελειώνουν και μετρά μόνο το αποτέλεσμα. Στην Ερυθρά Θάλασσα, σε ένα περιβάλλον έντονου ηλεκτρομαγνητικού ανταγωνισμού, όπου UAV, περιπλανώμενα πυρομαχικά και ασύμμετρες απειλές επιχειρούν με ρυθμό που δοκιμάζει νεύρα, διαδικασίες και αντοχές, το ελληνικό σύστημα έδειξε τι σημαίνει έγκαιρη προειδοποίηση και μη-κινητική εξουδετέρωση.
Το επιχειρησιακό «μυστικό» του συστήματος «Κένταυρος» — και αυτό που εξηγεί γιατί το Επιτελείο τον θέλει πλέον σε περισσότερα σημεία — είναι ότι δεν λειτουργεί με τη λογική της αναμονής των UAV.
Η παθητική ανίχνευση και η έγκαιρη αποκάλυψη σημαίνουν ότι η αποστολή του εχθρικού UAV μπορεί να ακυρωθεί πριν καν μπει στη φάση της στοχοποίησης ή της άφεσης όπλων. Όταν η απειλή εξουδετερώνεται χωρίς να έχεις καταναλώσει βλήματα το κέρδος είναι πολύ μεγαλύτερο από μια τακτική επιτυχία καθώς αφορά τη διάρκεια.
Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται και η εκτίμηση που κυκλοφορεί στο επιχειρησιακό περιβάλλον για την «ανάγνωση» του Κένταυρου από την απέναντι πλευρά.
Η ουσία δεν βρίσκεται στις εντυπώσεις, αλλά στη συμπεριφορά: όταν ο αντίπαλος προσαρμόζει τακτικές, περιορίζει χρήσεις ή ψάχνει αντιμέτρα, έχει ήδη αποδεχθεί ότι απέναντί του υπάρχει ένα ικανό σύστημα που μπορεί να «ακυρώσει » αποστολές πριν αυτές εξελιχθούν σε απειλή.
Από τις ΜΕΚΟ στις FDI: O σχεδιασμός για «Κένταυρο» σε περισσότερα πλοία
Η πρώτη «στέγη» του συστήματος «Κένταυρος» ήταν οι φρεγάτες ΜΕΚΟ. Εκεί απέδειξε ότι μπορεί να ενσωματωθεί, να λειτουργήσει και να προσφέρει πραγματική επιχειρησιακή υπεραξία. Το σχέδιο, όμως, δεν μένει εκεί. Το Επιτελείο εξετάζει την επέκταση σε περισσότερες μονάδες του Στόλου, με τις νέες Belharra να βρίσκονται ψηλά στη λίστα, ακριβώς επειδή αποτελούν τη ραχοκοκαλιά της ναυτικής ισχύος της επόμενης δεκαετίας.
Η εγκατάσταση σε ένα πλήρως ψηφιοποιημένο πλοίο νέας γενιάς δεν είναι «μια ακόμη τοποθέτηση εξοπλισμού». Απαιτεί μελέτη, αυτοψίες, ολοκλήρωση, διεπαφές με τα συστήματα μάχης, διαδικασίες πιστοποίησης και κυρίως επιχειρησιακή ενσωμάτωση. Ο στόχος δεν είναι να υπάρχει ένα «παράλληλο» σύστημα.
Ο στόχος είναι ο «Κένταυρος» να γίνει τμήμα της συνολικής εικόνας και της λήψης αποφάσεων του πλοίου: να βλέπει, να ταξινομεί, να προειδοποιεί και να ενεργοποιείται με τρόπο που να υπηρετεί το δόγμα αυτοπροστασίας και την οικονομία εμπλοκών.
Η μετάβαση αυτή έχει και έναν δεύτερο, εξίσου σημαντικό ορίζοντα τον εξαγωγικό. Η συζήτηση που έχει ανοίξει διεθνώς για την παρουσία του «Κένταυρου» σε πλοία πέραν του ελληνικού στόλου — ακόμη και σε πλατφόρμες ίδιου τύπου άλλων χωρών — δείχνει ότι η ελληνική λύση έχει πλέον περάσει «τα σύνορα» ως αντικείμενο ενδιαφέροντος.
Και αν κάτι τέτοιο ωριμάσει, θα μιλάμε για ένα βιομηχανικό αποτύπωμα που δεν αφορά μόνο την ΕΑΒ, αλλά το κύρος της ελληνικής αμυντικής τεχνολογίας συνολικά.
SAFE και «ελληνική γραμμή»: Από την καινοτομία στη χρηματοδοτούμενη ικανότητα
Η ένταξη του «Κενταύρου» στο πρόγραμμα SAFE είναι κάτι παραπάνω από μια γραφειοκρατική «σφραγίδα» αλλά το απαραίτητο το εργαλείο που μετατρέπει ένα επιτυχημένο σύστημα σε δομημένη ικανότητα με ευρωπαϊκή διάσταση.
Σημαίνει ότι ο σχεδιασμός δεν περιορίζεται σε μεμονωμένες προμήθειες, αλλά αποκτά πλαίσιο, ορίζοντα και κυρίως δυνατότητα κλιμάκωσης.
Για τις Ένοπλες Δυνάμεις, αυτό μεταφράζεται σε κάτι πρακτικό με στόχο τη χάραξη πλάνου πολλαπλών εφαρμογών. Πλοία πρώτης γραμμής, μονάδες υποστήριξης, ναύσταθμοι, αεροπορικές βάσεις, κρίσιμες υποδομές, ακόμη και «κινητές» ασπίδες γύρω από οπλικά συστήματα υψηλής αξίας.
Όταν η απειλή είναι χαμηλού κόστους και μπορεί να εμφανιστεί παντού, η απάντηση πρέπει να είναι οργανωμένη, όχι αποσπασματική.
Και υπάρχει και μια δεύτερη ανάγνωση καθώς το SAFE δεν αφορά μόνο την άμυνα. Αφορά και τη βιομηχανία. Διότι η μεγάλη πρόκληση δεν είναι να κατασκευαστεί ένα αξιόπιστο και αποτελεσματικό σύστημα. Είναι να μπορείς να παραχθεί, να συντηρηθεί και να εξελιχθεί σε βάθος χρόνου.
Η σύνδεση με το BARAK: Όταν το soft-kill γίνεται μέρος της πολυεπίπεδης άμυνας
Η πιστοποίηση της συμβατότητας και διαλειτουργικότητας του Κένταυρου με τα συστήματα BARAK είναι εξέλιξη με πολλαπλή σημασία. Αρχικά γιατί επιβεβαιώνει ότι το ελληνικό anti-drone μπορεί να λειτουργήσει μέσα σε ένα ευρύτερο πλέγμα αισθητήρων και εκτελεστών.
Και στη συνέχεια γιατί προσθέτει επιχειρησιακή λογική στην καθημερινότητα της άμυνας αφού το soft-kill δεν έρχεται να «αντικαταστήσει» τα αντιαεροπορικά όπλα, αλλά να τα αποσυμφορήσει.
Σε ένα σύγχρονο σενάριο, τα UAV, ιδίως όταν επιχειρούν σε μαζική μορφή ή ως μέρος σχεδίου κορεσμού, δεν αντιμετωπίζονται οικονομικά ούτε επιχειρησιακά με αποκλειστική χρήση βλημάτων.
Εκεί ακριβώς μπαίνει η αξία του «Κένταυρου»: να εξουδετερώνει, να αποτρέπει, να ακυρώνει, να κερδίζει χρόνο. Η συνεργασία soft-kill και hard-kill είναι το πραγματικό στοίχημα.
«Κένταυρος upgraded»: Από την παθητική υπεροχή στην ενεργητική αναβάθμιση
Μέχρι σήμερα, ο «Κένταυρος» ξεχώρισε για το παθητικό του αποτύπωμα καθώς παρακολουθεί χωρίς να αποκαλύπτεται. Αυτό είναι ανεκτίμητο σε περιβάλλον όπου η αποκάλυψη θέσης μπορεί να γίνει στόχος από μόνη της. Όμως, η ΕΑΒ όπως ήδη έχει αποκαλύψει το OnAlert.gr προχωρά σε επόμενη φάση ωρίμανσης: το σύστημα αναβαθμίζεται, αποκτώντας πιο ενεργητικές δυνατότητες και ενισχύοντας την πολυαισθητηριακή του φιλοσοφία.
Πρακτικά, αυτό σημαίνει ότι πέρα από την παθητική ανίχνευση και ταξινόμηση, προστίθενται εργαλεία που αυξάνουν την ακρίβεια εντοπισμού, μειώνουν τον χρόνο αντίδρασης και δίνουν καλύτερη εικόνα σε «σιωπηλά» προφίλ απειλής δηλαδή περιπτώσεις όπου το UAV περιορίζει εκπομπές, επιχειρεί με διαφορετικές ζεύξεις ή προσπαθεί να μειώσει το ηλεκτρομαγνητικό του αποτύπωμα.
Το σημαντικό εδώ δεν είναι οι επιμέρους τεχνικές λεπτομέρειες. Είναι η επιχειρησιακή συνέπεια καθώς όσο μεγαλώνει η γκάμα αισθητήρων και τρόπων δράσης, τόσο πιο δύσκολο γίνεται για τον αντίπαλο να σχεδιάσει μια ασφαλή διείσδυση. Και όσο δυσκολεύει ο σχεδιασμός του αντιπάλου, τόσο ενισχύεται η αποτροπή.
«Κένταυρος» και σε βάσεις, στρατιωτικές εγκαταστάσεις και κρίσιμα οπλικά συστήματα
Η θάλασσα ανέδειξε την αξία του συστήματος. Η ξηρά, όμως, είναι εκεί όπου η απειλή των UAV αποκτά μαζικό χαρακτήρα. Αεροπορικές βάσεις, ναύσταθμοι, ραντάρ, στρατηγεία, αποθήκες, ενεργειακοί κόμβοι και κρίσιμες υποδομές αποτελούν στόχους υψηλής αξίας για αναγνώριση, παρενόχληση ή ακόμη και πλήγμα.
Και οι επιθέσεις με μικρά UAV — ιδίως όταν συνδυάζονται με παραπλάνηση, κορεσμό ή επιχειρήσεις πληροφοριών — μπορούν να προκαλέσουν δυσανάλογο αποτέλεσμα.
Γι’ αυτό το Επιτελείο σχεδιάζει τη διεύρυνση του Κένταυρου ως «ομπρέλα» γύρω από κρίσιμα σημεία. Είτε ως σταθεροί κόμβοι που προστατεύουν εγκαταστάσεις, είτε ως κινητές διατάξεις που συνοδεύουν μέσα υψηλής αξίας.
Η λογική είναι καθαρή: σε ένα περιβάλλον όπου ένα φθηνό drone μπορεί να δημιουργήσει ακριβό πρόβλημα, η άμυνα πρέπει να έχει οικονομικά βιώσιμη απάντηση, με υψηλή διαθεσιμότητα και γρήγορο χρόνο αντίδρασης.
Υπάρχει και ένας ακόμη παράγοντας: η εγχώρια υποστήριξη.
Ένα σύστημα που σχεδιάζεται και εξελίσσεται εντός χώρας, με δυνατότητα άμεσης τεχνικής παρέμβασης και αναβάθμισης, είναι στρατηγικό πλεονέκτημα. Όχι μόνο για την αυτονομία, αλλά και για την ταχύτητα προσαρμογής. Διότι τα UAV εξελίσσονται συνεχώς, και μαζί τους πρέπει να εξελίσσονται και τα αντίμετρα.
Το εξαγωγικό αποτύπωμα για το «battle proven» σύστημα
Η διεθνής αγορά C-UAS/EW είναι πλέον από τις πιο ενδιαφέρουσες . Όχι μόνο λόγω πολέμων και κρίσεων, αλλά και επειδή τα drones πέρασαν στην καθημερινότητα: αναγνώριση, στοχοποίηση, επίθεση, κορεσμός. Και όσο φθηνότερα και πιο διαδεδομένα γίνονται, τόσο περισσότερα κράτη αναζητούν λύσεις που να είναι αποτελεσματικές, γρήγορες στην παράδοση και οικονομικά βιώσιμες.
Σε αυτή τη λογική, ο «Κένταυρος» έχει ένα σπάνιο προσόν: επιχειρησιακό διαβατήριο. Είναι σύστημα που έχει περάσει από πραγματικό περιβάλλον και έχει αποδώσει. Αυτό, μαζί με την ένταξη σε ευρωπαϊκά προγράμματα και τη διαλειτουργικότητα με μεγάλα αντιαεροπορικά συστήματα, δημιουργεί προϋποθέσεις εξαγωγικού ενδιαφέροντος.
Και το εξαγωγικό ενδιαφέρον δεν είναι μόνο θέμα κύρους και αξιοπιστίας αλλά και θέμα βιωσιμότητας. Όσο μεγαλύτερη η παραγωγή και η διεθνής παρουσία, τόσο πιο εύκολη η συντήρηση γραμμών, η εξασφάλιση ανταλλακτικών, η εξέλιξη λογισμικού και η αναβάθμιση ικανοτήτων. Με άλλα λόγια: όσο περισσότερες «παραγγελίες», τόσο πιο ισχυρό το οικοσύστημα γύρω από το σύστημα.
Ο «Κένταυρος» ξεκίνησε ως απάντηση σε μια συγκεκριμένη επιχειρησιακή ανάγκη. Σήμερα, όμως, εξελίσσεται σε έναν κανόνα σχεδίασης για την άμυνα απέναντι σε UAV. Η πρόθεση του Επιτελείου να τον δει πέρα από τις ΜΕΚΟ — με πρώτες τις FDI — και ταυτόχρονα σε βάσεις, εγκαταστάσεις και κρίσιμα οπλικά συστήματα, δείχνει ότι το anti-drone περνά από το επίπεδο του «συστήματος» στο επίπεδο της «δομικής ικανότητας».
Η πιστοποίηση συμβατότητας με το BARAK ενισχύει την εικόνα ότι οι Ένοπλες Δυνάμεις βαδίζουν προς ένα ενιαίο, πολυεπίπεδο μοντέλο άμυνας, όπου το soft-kill δεν είναι συμπλήρωμα, αλλά αναγκαιότητα.
Πηγή: OnAlert.gr – Ρεπορτάζ: Κώστας Σαρικάς