Επιτροπή Ανταγωνισμού: Δημοσιεύθηκε πρακτικός οδηγός με ερωτήσεις και απαντήσεις για τον Καθορισμό Τιμών Μεταπώλησης

Δημοσιεύθηκε από την Επιτροπή Ανταγωνισμού ένας πρακτικός οδηγός με ερωτήσεις και απαντήσεις για τον καθορισμό των τιμών μεταπώλησης με σκοπό να βοηθήσει τις επιχειρήσεις να κατανοήσουν τι σημαίνει καθορισμός τιμών μεταπώλησης, πότε και γιατί απαγορεύεται και να τις ενθαρρύνει να αξιολογούν τη συμπεριφορά τους.

Ο οδηγός αυτός εξηγεί με παραδείγματα τι είναι ο καθορισμός τιμών μεταπώλησης και πώς αντιμετωπίζεται στο δίκαιο ελεύθερου ανταγωνισμού και στην πρακτική της Επιτροπής Ανταγωνισμού. Αναλυτικά:

Ερωτήσεις και απαντήσεις

Τι είναι ο καθορισμός τιμών μεταπώλησης;

Ο καθορισμός τιμών μεταπώλησης είναι μία επιχειρηματική συμπεριφορά (συμφωνία ή εναρμονισμένη πρακτική) με την οποία ένας προμηθευτής περιορίζει με άμεσο ή έμμεσο τρόπο τη δυνατότητα του αγοραστή / μεταπωλητή του να καθορίζει ανεξάρτητα την τιμή μεταπώλησης των προϊόντων με τα οποία τον προμηθεύει και τον οδηγεί στη μεταπώληση των προϊόντων αυτών σε συγκεκριμένη ή ελάχιστη τιμή.

Η συμφωνία μεταξύ προμηθευτή και μεταπωλητή μπορεί να είναι ρητή (π.χ. μέσω συμβατικού όρου) ή μπορεί να συνάγεται όταν η μονομερής πολιτική του προμηθευτή έχει τη – ρητή ή σιωπηρή – συναίνεση του μεταπωλητή.

Πώς αντιμετωπίζεται ο καθορισμός τιμών μεταπώλησης στο δίκαιο ελεύθερου ανταγωνισμού;

Ο καθορισμός τιμών μεταπώλησης παραβιάζει το εθνικό και ενωσιακό δίκαιο περί ελεύθερου ανταγωνισμού (άρθρο 1 παρ. 1 του ν. 3959/2011 και άρθρο 101 της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης) και θεωρείται ιδιαίτερης σοβαρότητας περιορισμός του ανταγωνισμού (άρθρο 4 στοιχ. α ́ Κανονισμού (ΕΕ) 2022/720).

◆ Για να υπάρχει σχέση εμπορικής αντιπροσωπείας, ο αντιπρόσωπος δεν πρέπει να αναλαμβάνει επιχειρηματικό κίνδυνο (π.χ. δεν αγοράζει και δεν αποθηκεύει προϊόντα).
Στην περίπτωση αυτή, κατά κανόνα ο προμηθευτής (και όχι ο αντιπρόσωπος) θέτει την τιμή πώλησης του προϊόντος.

◆ Αν ο αντιπρόσωπος αναλαμβάνει επιχειρηματικό κίνδυνο, τότε θεωρείται μεταπωλητής έστω και αν η σύμβαση φέρει τον τίτλο «αντιπροσωπεία». Στην περίπτωση αυτή, ο «αντιπρόσωπος» πρέπει να παραμείνει ελεύθερος να καθορίζει τις τιμές πώλησης του προϊόντος.

Γιατί απαγορεύεται ο καθορισμός τιμών μεταπώλησης;

Γιατί πλήττει τον ανταγωνισμό:

◆ μεταξύ διαφορετικών μεταπωλητών του ίδιου σήματος (ενδοσηματικός ανταγωνισμός), και

◆ μεταξύ διαφορετικών προμηθευτών (διασηματικός ανταγωνισμός)

Συγκεκριμένα ο καθορισμός τιμών μεταπώλησης, μεταξύ άλλων, μπορεί:

◆ να διευκολύνει το συντονισμό μεταξύ των προμηθευτών ενισχύοντας τη διαφάνεια των τιμών στην αγορά, κυρίως όταν οι προμηθευτές σχηματίζουν κλειστό ολιγοπώλιο και σημαντικό μερίδιο της αγοράς καλύπτεται από συμφωνίες καθορισμού τιμών μεταπώλησης,

◆ να διευκολύνει το συντονισμό μεταξύ μεταπωλητών, ιδίως όταν υπάρχουν ισχυροί ή καλά οργανωμένοι μεταπωλητές οι οποίοι είναι σε θέση να εξαναγκάσουν ή να πείσουν έναν ή περισσότερους προμηθευτές να καθορίσουν τις τιμές μεταπώλησής τους πάνω από το ανταγωνιστικό επίπεδο και, ως εκ τούτου, να τους βοηθήσουν να επιτύχουν ή να σταθεροποιήσουν μια αθέμιτη ισορροπία,

◆ να εξασθενήσει τον ανταγωνισμό μεταξύ προμηθευτών και μεταξύ μεταπωλητών ιδίως όταν χρησιμοποιούν τους ίδιους διανομείς για τη διανομή των προϊόντων τους,

◆ να εμποδίσει την καινοτομία διότι, με την παρεμπόδιση του ανταγωνισμού ως προς τις τιμές μεταξύ των μεταπωλητών, μπορεί να αποτρέψει ή να εμποδίσει την είσοδο και επέκταση νέων ή αποδοτικότερων συστημάτων διανομής, περιορίζοντας έτσι την καινοτομία σε επίπεδο διανομής,

◆ να εμποδίσει την είσοδο άλλων σημάτων, διότι μπορεί να αποκλείσει μικρότερους ανταγωνιστές/προμηθευτές εάν τα αυξημένα περιθώρια κέρδους που μπορεί να προσφέρει ο προμηθευτής που επιβάλει τιμές μεταπώλησης στους μεταπωλητές του ευνοούν το συγκεκριμένο σήμα έναντι ανταγωνιστικών σημάτων.

Τα παραπάνω έχουν άμεσες αρνητικές συνέπειες για τους καταναλωτές οδηγώντας σε μειωμένο ανταγωνισμό, ομοιόμορφες, υψηλότερες τιμές στην αγορά και περιορισμό των επιλογών τους.

Ο καθορισμός τιμών μεταπώλησης θεωρείται ιδιαίτερα σοβαρός περιορισμός του ανταγωνισμού.

Ποιες συμπεριφορές συνιστούν απαγορευμένο καθορισμό τιμών μεταπώλησης;

Παραδείγματα συμπεριφορών που δύνανται να θεωρηθούν καθορισμός τιμών μεταπώλησης και απαγορεύονται παρατίθενται κατωτέρω. Η λίστα είναι ενδεικτική και περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, συμπεριφορές που έχουν κριθεί παραβατικές στο πλαίσιο αποφάσεων της Επιτροπής Ανταγωνισμού, της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και άλλων εθνικών αρχών ανταγωνισμού.

Παραδείγματα πρακτικών που θεωρούνται καθορισμός τιμών μεταπώλησης

◆ Καθορισμός, από τον προμηθευτή, συγκεκριμένης ή ελάχιστης τιμής μεταπώλησης.

◆ Επιβολή στον αγοραστή της υποχρέωσης να καθορίζει την τιμή μεταπώλησης εντός ορισμένου εύρους τιμών.

◆ Καθορισμός, από τον προμηθευτή, του περιθωρίου κέρδους για τον μεταπωλητή.

◆ Καθορισμός, από τον προμηθευτή, συγκεκριμένου επιπέδου ή ανώτατου ορίου εκπτώσεων που μπορεί να χορηγήσει ο μεταπωλητής σε σχέση με μία τιμή αναφοράς.

◆ Εξάρτηση της χορήγησης εκπτώσεων ή της επιστροφής των δαπανών προώθησης (marketing) ή σύνδεση άλλων εμπορικών όρων εκ μέρους του προμηθευτή από την τήρηση συγκεκριμένου επιπέδου τιμών. Γενικότερα, η παροχή οικονομικών κινήτρων στον μεταπωλητή προκειμένου να συμμορφωθεί με συγκεκριμένες τιμές μεταπώλησης μπορεί να εξομοιωθεί με συμφωνία καθορισμού τιμών μεταπώλησης.

◆ Σύνδεση της τιμής μεταπώλησης με τις τιμές τρίτων, όπως των ανταγωνιστών (του προμηθευτή ή του μεταπωλητή). Στην κατηγορία αυτή ανήκουν π.χ. οι περιπτώσεις όπου:

■ Ο μεταπωλητής υποχρεούται να συμμορφωθεί με δημοσιευμένους τιμοκαταλόγους,

■ ο μεταπωλητής υποχρεούται να μην τιμολογήσει σε επίπεδα κατώτερα των τιμών που ισχύουν στην αγορά,

■ ο μεταπωλητής υποχρεούται να εφαρμόζει τιμές που έχουν σταθερή διαφορά από τις τιμές ανταγωνιστικών προϊόντων,

◆ Καθορισμός, από τον προμηθευτή, πολιτικής ελάχιστης διαφημιζόμενης τιμής. Στην κατηγορία αυτή ανήκουν π.χ. οι περιπτώσεις όπου ο προμηθευτής:

■ απαγορεύει στον μεταπωλητή να διαφημίζει τιμές που κυμαίνονται κάτω από ένα ορισμένο ποσό καθορισμένο από τον προμηθευτή, ή

■ απαγορεύει στον μεταπωλητή να περιλαμβάνει στις διαφημιστικές καμπάνιες του συγκρίσεις τιμών («πριν» και «μετά») ή υπόσχεση εκπτώσεων Παρότι η πολιτική αυτή αφήνει κατ’ αρχάς τον μεταπωλητή ελεύθερο να πωλεί σε τιμή χαμηλότερη από τη διαφημιζόμενη τιμή, λειτουργεί ως αντικίνητρο για τον καθορισμό χαμηλότερης τιμής πώλησης από τον μεταπωλητή, και άρα ως έμμεσος καθορισμός τιμών μεταπώλησης, διότι περιορίζει την ικανότητά του να ενημερώνει τους δυνητικούς πελάτες σχετικά με τις διαθέσιμες εκπτώσεις.

Επιβολή μηχανισμού απειλών και κυρώσεων σε περίπτωση μη συμμόρφωσης του μεταπωλητή. Ο προμηθευτής εφαρμόζει μηχανισμό απειλών, εκφοβισμών, προειδοποιήσεων, οχλήσεων ή έμμεσων πιέσεων, επιβολής κυρώσεων, σε συνάρτηση με την τήρηση ενός συγκεκριμένου επιπέδου τιμών ή για αποκλίσεις από τις «αναμενόμενες» τιμές ή για αποκλίσεις από έναν «ενδεικτικό» τιμοκατάλογο. Τα μέτρα αυτά μπορούν να συνδέονται με:

■ την αφαίρεση/διακοπή οικονομικών κινήτρων ή εκπτώσεων ή την επιβολή οικονομικών κυρώσεων στον μεταπωλητή,

■ την απαγόρευση στον μεταπωλητή να αναφέρει ότι είναι εξουσιοδοτημένος διανομέας ή να χρησιμοποιεί το σήμα του προμηθευτή,

■ την καθυστέρηση ή αναστολή εκτέλεσης παραγγελιών, ή/και

■ την καταγγελία της σύμβασης διανομής.

◆ Ο προμηθευτής απαιτεί από το διανομέα την αναπροσαρμογή ή «διόρθωση» των τιμών του σύμφωνα με τον κατάλογο προτεινόμενων τιμών μεταπώλησης Ο διανομέας συμμορφώνεται έμπρακτα αναπροσαρμόζοντας αμέσως τις τιμές του Από την έμπρακτη συμμόρφωση του διανομέα συνάγεται η ύπαρξη σιωπηρής συναίνεσής του.

◆ Η υποχρέωση του μεταπωλητή να συμμορφώνεται στις τιμές μεταπώλησης που του υποδεικνύει ο προμηθευτής προκύπτει από γενικό όρο σε πρότυπη σύμβαση στην οποία ο μεταπωλητής προσχωρεί. Από την προσχώρηση στη σύμβαση συνάγεται η συμφωνία μεταξύ των μερών για τον καθορισμό τιμών μεταπώλησης.

Πώς αξιολογείται ο καθορισμός προτεινόμενης/ενδεικτικής ή μέγιστης τιμής μεταπώλησης;

Δεν είναι προβληματικός καταρχήν ο καθορισμός, από τον προμηθευτή, προτεινόμενης/ενδεικτικής ή μέγιστης τιμής μεταπώλησης. Ωστόσο, ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δοθεί στον τρόπο εφαρμογής μιας τέτοιας πρακτικής. Σχετικά παραδείγματα:

◆ Η προτεινόμενη/ενδεικτική ή μέγιστη τιμή μεταπώλησης είναι πολύ χαμηλή ώστε, τελικά, να ισοδυναμεί με ελάχιστη/προκαθορισμένη τιμή μεταπώλησης.

◆ Η προτεινόμενη/ενδεικτική ή μέγιστη τιμή συνδυάζεται με έμμεσους τρόπους ή μέτρα (π.χ. απειλή ή επιβολή κυρώσεων, εκπτώσεις και άλλα χρηματικά κίνητρα), με αποτέλεσμα οι προτεινόμενες ή ανώτατες τιμές να λειτουργούν στην πράξη ως καθορισμένες τιμές μεταπώλησης.

Για παράδειγμα, ο προμηθευτής επιστρέφει τις δαπάνες προώθησης προϊόντος που επωμίστηκε ο αγοραστής, υπό τον όρο ότι ο αγοραστής δεν θα αποκλίνει από τη μέγιστη τιμή μεταπώλησης ή απειλεί να μειώσει τις προμήθειες προς το διανομέα σε περίπτωση απόκλισης του τελευταίου από τον ενδεικτικό τιμοκατάλογο.

◆ Η μέγιστη τιμή μεταπώλησης συνδυάζεται με απαγόρευση παροχής προωθητικών εκπτώσεων. Ο συνδυασμός αυτός δημιουργεί ένα εύρος τιμών στις οποίες υποχρεούται να θέσει τις τιμές του ο μεταπωλητής.

◆ Ο προμηθευτής έχει σημαντική ισχύ στην αγορά, με αποτέλεσμα οι μεταπωλητές να εφαρμόζουν απαρέγκλιτα τις προτεινόμενες τιμές γιατί το θεωρούν δύσκολο να αποκλίνουν.

Διαβάστε ολόκληρο τον οδηγό  εδώ