Η μάχη του Ντονμπάς: Γιατί ο Πούτιν θέλει τόσο πολύ αυτό το κομμάτι της Ουκρανίας και πως θα αντιδράσει ο Ζελένσκι

Οι ΗΠΑ, η Ρωσία και η Ουκρανία σπάνια συμφωνούν σε οτιδήποτε, ωστόσο στην πρώτη τριμερής συνάντηση στο Αμπού Ντάμπι βρέθηκαν κοινές γραμμές ωστόστο το μεγάλο πρόβλημα παραμένει ένα: Το Ντονμπάς.

Διαπραγματευτές από την Ουκρανία και τη Ρωσία συναντήθηκαν σήμερα (23/01/2025) στο Αμπού Ντάμπι για να συζητήσουν κυρίως το εδαφικό ζήτημα του Ντονμπάς, χωρίς ωστόσο να υπάρχουν προς το παρόν ενδείξεις κάποιου συμβιβασμού, την ώρα που οι ρωσικοί αεροπορικοί βομβαρδισμοί έχουν βυθίσει την Ουκρανία στη χειρότερη ενεργειακή κρίση από την έναρξη του πολέμου.

Το Κίεβο δέχεται εντεινόμενες πιέσεις από τις ΗΠΑ να καταλήξει σε μια ειρηνευτική συμφωνία, στον πόλεμο που ξεκίνησε με την εισβολή της Ρωσίας τον Φεβρουάριο του 2022.

Η Μόσχα απαιτεί από την Ουκρανία να της παραχωρήσει ολόκληρη της βιομηχανική περιοχή του Ντονμπάς για να τερματιστεί η σύγκρουση. Ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι είπε ότι το εδαφικό θα είναι ένα κεντρικό ζήτημα στις συνομιλίες που διεξάγονται στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και θα ολοκληρωθούν το Σάββατο.

«Το σημαντικότερο πράγμα είναι ότι η Ρωσία θα πρέπει να είναι έτοιμη να τελειώσει τον πόλεμο που ξεκίνησε η ίδια» ανέφερε σε μήνυμά του στην εφαρμογή Telegram ο Ζελένσκι, προσθέτοντας ότι βρίσκεται σε τακτική επαφή με την ουκρανική αντιπροσωπεία αλλά είναι ακόμη πολύ νωρίς για να εξαχθούν συμπεράσματα από τις σημερινές συνομιλίες.

«Θα δούμε πώς θα πάει αύριο η συζήτηση και ποιο θα είναι το αποτέλεσμα», πρόσθεσε. Χθες, ο Ζελένσκι συναντήθηκε στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ του Νταβός με τον πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, αλλά οι συνομιλίες τους δεν κατέληξαν σε κάποιο άμεσο αποτέλεσμα.

Ο Ζελένσκι δεν είναι έτοιμος να παραδώσει το Ντονμπάς

Ενώ ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ έχει διακηρύξει ότι η συμφωνία είναι κοντά, ο Ζελένσκι επανέλαβε την Πέμπτη ότι η Ουκρανία δεν είναι έτοιμη να παραδώσει τμήματα του εδάφους της στη Ρωσία.

Και μιλώντας μετά από συνάντηση με τον ειδικό απεσταλμένο του Τραμπ, Στιβ Γουίτκοφ, την Πέμπτη, ο βοηθός του Κρεμλίνου Γιούρι Ουσάκοφ κατέστησε σαφές ότι ούτε η Ρωσία είναι διατεθειμένη να συμβιβαστεί.

Προειδοποίησε ότι δεν θα υπάρξει μακροπρόθεσμη λύση «χωρίς την επίλυση του εδαφικού ζητήματος», επαναλαμβάνοντας την απειλή ότι η Ρωσία θα συνεχίσει να επιδιώκει τους στόχους της «στο πεδίο της μάχης» έως ότου επιτευχθεί συμφωνία.

Τι είναι η περιοχή του Ντονμπάς;

Γνωστές συλλογικά ως Ντονμπάς, οι δύο πλούσιες σε άνθρακα ανατολικές περιοχές της Ουκρανίας, το Ντονέτσκ και το Λουγκάνσκ, αποτελούσαν παλαιότερα το βιομηχανικό κέντρο της Ουκρανίας.

Η περιοχή, που αποτελεί βιομηχανική δύναμη στην παραγωγή χάλυβα, συνδέεται καλά με την Αζοφική Θάλασσα μέσω ποταμών και τεχνητών καναλιών. Είναι επίσης γνωστή για τα εύφορα γεωργικά εδάφη και τα πλούσια ορυκτά αποθέματα της.

Γιατί την θέλει ο Πούτιν;

Σύμφωνα με το ρεπορτάζ του CNN ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντιμίρ Πούτιν δεν έχει κρύψει το γεγονός ότι δεν πιστεύει ότι η Ουκρανία έχει το δικαίωμα να υπάρχει ως ανεξάρτητη χώρα, απορρίπτοντας την κυριαρχία που απέκτησε το 1991 μετά τη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης.

Έχει ισχυριστεί ότι η Ουκρανία και οι Ουκρανοί αποτελούν μέρος μιας ευρύτερης «ιστορικής Ρωσίας» και έχει επανειλημμένα – χωρίς καμία απόδειξη – κατηγορήσει το Κίεβο ότι διαπράττει «γενοκτονία» εναντίον των ρωσόφωνων στην Ουκρανία.

Ιστορικά, το Ντονμπάς ήταν το πιο «ρωσικό» τμήμα της Ουκρανίας, με σημαντικό ρωσόφωνο πληθυσμό να ζει εκεί. Και ήταν στο Ντονμπάς που ξεκίνησε η αποστολή του Πούτιν να αποσταθεροποιήσει και να κατακτήσει την Ουκρανία το 2014.

Πώς ξεκίνησε η σύγκρουση;

Το 2014, η Ρωσία προσάρτησε παράνομα τη χερσόνησο της Κριμαίας στη νότια Ουκρανία, μετά από μια μυστική στρατιωτική επιχείρηση υπό την ηγεσία άρτια εκπαιδευμένων Ρώσων στρατιωτών που δεν φορούσαν διακριτικά.

Ταυτόχρονα, η Ρωσία άρχισε να υποστηρίζει και να εφοδιάζει τους φιλορώσους αυτονομιστές στο Ντονμπάς, βοηθώντας τους να καταλάβουν τμήματα του Λουγκάνσκ και του Ντονέτσκ, συμπεριλαμβανομένων των περιφερειακών πρωτευουσών τους, από τον τότε απροετοίμαστο και αποθαρρυμένο ουκρανικό στρατό.

Η Ρωσία υποστηρίζει εδώ και καιρό ότι δεν είχε στρατιώτες στην περιοχή, αλλά αξιωματούχοι των Ηνωμένων Πολιτειών, του ΝΑΤΟ και της Ουκρανίας ισχυρίζονται ότι η ρωσική κυβέρνηση προμήθευσε τους αυτονομιστές, τους παρείχε συμβουλευτική υποστήριξη και πληροφορίες και ενσωμάτωσε δικούς της αξιωματικούς στις τάξεις τους.

Πώς προσπάθησε η Ρωσία να καταλάβει το Ντονμπάς;

Ο Πούτιν έχει περάσει σχεδόν 12 χρόνια προσπαθώντας να πάρει τον έλεγχο του Ντονμπάς με στρατιωτικά μέσα.

Ωστόσο, παρόλο που ο ρωσικός στρατός υπερτερεί κατά πολύ των Ουκρανών σε αριθμό και οπλισμό, η Μόσχα δεν έχει καταφέρει μέχρι στιγμής να καταλάβει ολόκληρη την περιοχή. Ενώ οι ρωσικές δυνάμεις ελέγχουν σχεδόν ολόκληρη την περιοχή του Λουγκάνσκ, έχουν καταφέρει να καταλάβουν μόνο το 70% του Ντονέτσκ, παρά το γεγονός ότι έχουν διαθέσει τεράστιους πόρους για τον αγώνα.

Η Ρωσία είναι αποφασισμένη να αναγκάσει την Ουκρανία να παραδώσει το υπόλοιπο τμήμα του Ντονέτσκ. Περίπου τα δύο τρίτα αυτής της περιοχής ελέγχονται από την Ουκρανία, ενώ το ένα τρίτο είναι ουδέτερη ζώνη όπου συνεχίζονται οι μάχες.

Ο Πούτιν και οι σύμβουλοί του έχουν απειλήσει επανειλημμένα ότι θα καταλάβουν το έδαφος με τη βία αν το Κίεβο δεν το παραδώσει. Ωστόσο, η πρόοδος κατά μήκος της γραμμής του μετώπου είναι πολύ αργή και κοστίζει ακριβά.

Ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, δήλωσε την περασμένη εβδομάδα ότι κάθε μήνα σκοτώνονται περίπου 20.000 έως 25.000 Ρώσοι στρατιώτες. Η Ρωσία δεν δημοσιοποιεί τα στοιχεία για τις απώλειές της.

Το Ινστιτούτο για τη Μελέτη του Πολέμου, ένας οργανισμός με έδρα τις ΗΠΑ που παρακολουθεί τις συγκρούσεις, εκτιμά ότι με τον τρέχοντα ρυθμό των κερδών, η Ρωσία θα χρειαστεί άλλο ένα χρόνο και μισό για να καταλάβει τα υπόλοιπα τμήματα του Ντονμπάς που βρίσκονται υπό τον έλεγχο του Κιέβου.

Τι θα σήμαινε για την Ουκρανία η απώλεια του Ντονμπάς;

Ο Ζελένσκι έχει επανειλημμένα τονίσει ότι οι μόνιμες εδαφικές παραχωρήσεις δεν είναι διαπραγματεύσιμες. Ακόμη και αν οι Ουκρανοί ψήφιζαν υπέρ της παραχώρησης της γης τους – κάτι που είναι απίθανο να συμβεί, σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις – η συμφωνία θα εξακολουθούσε να είναι παράνομη σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο, το οποίο απαγορεύει τη χρήση βίας για την κατάκτηση εδάφους άλλου κράτους.

Αντ’ αυτού, το Κίεβο, με την υποστήριξη των Ευρωπαίων, έχει δηλώσει ότι θα ήταν διατεθειμένο να αναγνωρίσει την τρέχουσα πραγματικότητα στο έδαφος σε μια πιθανή συμφωνία κατάπαυσης του πυρός, προκειμένου να σταματήσει η σφαγή.

Αυτό πιθανότατα θα σήμαινε το πάγωμα της σύγκρουσης κατά μήκος των υφιστάμενων γραμμών του μετώπου και ουσιαστικά την εγκατάλειψη της προσπάθειας ανάκτησης των εδαφών του όσο θα ίσχυε η κατάπαυση του πυρός.

Ωστόσο, η απώλεια του υπόλοιπου Ντονμπάς θα έκανε επίσης την Ουκρανία πολύ πιο ευάλωτη σε οποιαδήποτε μελλοντική ρωσική επιθετικότητα. Η περιοχή περιλαμβάνει τη «ζώνη οχυρών» των βιομηχανικών πόλεων, των σιδηροδρόμων και των οδών που αποτελούν τη ραχοκοκαλιά της άμυνας της Ουκρανίας και τροφοδοτούν το μέτωπο.