Μαθαίνοντας τη «γλώσσα» του σκύλου μέσα από το βλέμμα του

Έχεις παρατηρήσει ότι ο σκύλος σου –ή ακόμη κι ένας άγνωστος σκύλος– αποφεύγει να σε κοιτάξει στα μάτια; Πολλοί θεωρούν πως αυτό είναι ένδειξη ενοχής, ειδικά αν έχει προηγηθεί κάποια… ζημιά.

Στην πραγματικότητα, όμως, τα πράγματα είναι πολύ πιο σύνθετα.

Η αποφυγή οπτικής επαφής συνδέεται συνήθως με ένστικτα και συναισθήματα όπως φόβος, αμηχανία, υποταγή ή στρες. Σε ορισμένες περιπτώσεις, μπορεί να αποτελεί ακόμη και ένδειξη ηρεμίας και εμπιστοσύνης.

Για τους σκύλους, το παρατεταμένο και έντονο βλέμμα δεν έχει την ίδια σημασία που έχει για εμάς. Αντίθετα, μπορεί να εκληφθεί ως πρόκληση ή απειλή.

Γιατί το άμεσο βλέμμα τους φαίνεται απειλητικό;

Οι σκύλοι επικοινωνούν κυρίως μέσα από τη γλώσσα του σώματος. Στον κόσμο τους, ένα σταθερό, επίμονο κοίταγμα συχνά σημαίνει κυριαρχία ή πρόθεση σύγκρουσης. Οι πρόγονοί τους, όπως ο Canis lupus, χρησιμοποιούν το αποστραμμένο βλέμμα ως σήμα ειρήνης και αποφυγής έντασης.

Γι’ αυτό και ένας σκύλος μπορεί να στρέψει αλλού τα μάτια του για να δείξει ότι δεν θέλει αντιπαράθεση. Αυτό δεν σημαίνει ότι νιώθει ενοχή — σημαίνει ότι προσπαθεί να κρατήσει τις ισορροπίες.

Συνηθισμένοι λόγοι που αποφεύγει να σε κοιτάξει

1. Υποταγή ή κοινωνική ευγένεια
Σε χώρους με πολλούς σκύλους, όπως ένα πάρκο, η αποφυγή βλέμματος είναι ένδειξη καλών «τρόπων». Με αυτόν τον τρόπο αποφεύγονται παρεξηγήσεις και καβγάδες.

2. Φόβος ή αρνητικές εμπειρίες
Σκύλοι που έχουν βιώσει κακοποίηση ή έντονη τιμωρία μπορεί να συνδέουν την άμεση οπτική επαφή με δυσάρεστες εμπειρίες. Σε αυτές τις περιπτώσεις χρειάζεται υπομονή, ήρεμη στάση και θετική ενίσχυση.

3. Πιθανό πρόβλημα υγείας
Δυσκολίες στην όραση ή πόνος (όπως αρθρίτιδα ή εσωτερική ενόχληση) μπορεί να κάνουν την άμεση επαφή κουραστική ή άβολη. Αν η συμπεριφορά συνοδεύεται από άλλα συμπτώματα, καλό είναι να συμβουλευτείς κτηνίατρο.

Πότε είναι απολύτως φυσιολογικό;

Σε ένα ασφαλές και γνώριμο περιβάλλον, η αποφυγή έντονου βλέμματος μπορεί να σημαίνει ότι ο σκύλος αισθάνεται χαλαρός. Δεν χρειάζεται να σε «ελέγχει» με το βλέμμα του γιατί σε εμπιστεύεται. Το ήρεμο, απαλό βλέμμα που στρέφεται αλλού μπορεί να είναι ένδειξη ηρεμίας, όχι φόβου.

Αν συνοδεύεται από άγχος

Όταν η αποφυγή οπτικής επαφής συνδυάζεται με άλλα σημάδια, τότε ίσως υπάρχει στρες. Παρατήρησε αν εμφανίζονται:

• Έντονο λαχάνιασμα χωρίς ζέστη ή άσκηση

• Συχνό κρύψιμο πίσω από έπιπλα

• Υπερβολικό γάβγισμα χωρίς εμφανή λόγο

Σε αυτή την περίπτωση, χρειάζεται να εντοπίσεις τι τον αγχώνει και να μειώσεις τα ερεθίσματα.

Πώς να τον βοηθήσεις να σε κοιτάζει χωρίς φόβο

Η οπτική επαφή μπορεί να ενισχυθεί μέσα από θετική εκπαίδευση:

• Κράτησε λιχουδιές και στάσου ήρεμα μπροστά του.

• Μόλις σε κοιτάξει, επιβράβευσέ τον αμέσως.

• Αν δυσκολεύεται, φέρε τη λιχουδιά κοντά στο πρόσωπό σου.

• Πρόσθεσε σταδιακά μια εντολή όπως «κοίτα».

• Εξάσκησε την εντολή σε διαφορετικά περιβάλλοντα με περισπασμούς.

Με συνέπεια και υπομονή, το βλέμμα θα γίνει ένα φυσικό κομμάτι της επικοινωνίας σας.

Συμπερασματικά, όταν ο σκύλος σου αποφεύγει να σε κοιτάξει, δεν σημαίνει ότι «ντρέπεται» για κάτι. Πιο συχνά, ακολουθεί το ένστικτό του για να διατηρήσει την ηρεμία. Μπορεί να είναι ένδειξη χαλάρωσης, μπορεί όμως και να υποδηλώνει άγχος ή δυσφορία. Το κλειδί είναι να παρατηρείς τη συνολική του στάση και να μαθαίνεις σταδιακά τη δική του μοναδική γλώσσα επικοινωνίας.