Μέτρα στήριξης και φόβοι για την Ευρώπη: Τα επόμενα βήματα αν συνεχιστεί το ράλι ενέργειας

Στα περίπου 300 εκατ. ευρώ ανέρχεται το πακέτο μέτρων που ανακοίνωσε χθες (23.03.2026) ο πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης, για την οικονομική στήριξη της κοινωνίας από τις επιπτώσεις του πολέμου στη Μέση Ανατολή.

Πρόκειται για ένα κόστος (αφορά στο δίμηνο Απρίλιος – Μάϊος) που σχεδιάστηκε, ώστε να μην υπερβαίνει τα δημοσιονομικά περιθώρια, να μη θέτει σε κίνδυνο τη δημοσιονομική σταθερότητα, ενώ περιορίζει και την επιβάρυνση του προϋπολογισμού. Και αυτό γιατί ένα μέρος από το κόστος των μέτρων (100 εκατ. ευρώ) που ανακοίνωσε ο Κυριάκος Μητσοτάκης για τη στήριξη της κοινωνίας από τις επιπτώσεις του πολέμου στη Μέση Ανατολή, θα καλυφθούν από φορολόγηση των κερδών στους παίκτες διαδικτυακών τυχερών παιχνιδιών «τύπου καζίνο».

«Κρατάμε εφεδρείες»

Η κυβέρνηση προχωρά σε ένα πρώτο πακέτο μέτρων στήριξης της κοινωνίας με εθνικούς πόρους, μέτρα στοχευμένα, προσωρινού χαρακτήρα, αναμένοντας να δει πως θα εξελιχθεί η κατάσταση στη Μέση Ανατολή και η πορεία των διεθνών τιμών της ενέργειας.

«Κρατάμε εφεδρείες αν η παγκόσμια οικονομική κατάσταση επιδεινωθεί σημαντικά – η κυβέρνηση μένει και θα μένει στο πλευρό κάθε Ελληνίδας και κάθε Έλληνα» δήλωσε ο πρωθυπουργός, σημειώνοντας ότι πρόκειται για μέτρα που… «δυναμώνουν τα κοινωνικά αναχώματα σε ταραγμένους καιρούς και δεν θέτουν σε κίνδυνο όσα κατακτήσαμε».

Με το «βλέμμα» στις Βρυξέλλες

Εφόσον οι συρράξεις στη Μέση Ανατολή συνεχιστούν επί μακρόν, τότε είναι φανερό ότι ούτε μια δεύτερη παρέμβαση με εθνικούς πόρους θα είναι αρκετή για να αντιμετωπιστούν οι οικονομικές συνέπειες, και το βάρος όλο πέφτει στις Βρυξέλλες ώστε να ανάψουν το γρηγορότερο δυνατό το «πράσινο φως» για ενεργοποίηση της ρήτρας διαφυγής, επιτρέποντας στα κράτη – μέλη να αποκλίνουν προσωρινά από τους δημοσιονομικούς στόχους, χωρίς κυρώσεις.

Είναι αυτή η κίνηση – ματ που θα δώσει στις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις μεγαλύτερη ευελιξία κινήσεων, και εν προκειμένω στην Ελλάδα θα επιτρέψει στην κυβέρνηση να χρησιμοποιήσει περίπου 2 δισεκ. ευρώ από τον προϋπολογισμό για το 2026 και το 2027, με στόχο την ενίσχυση της κατανάλωσης, τη στήριξη των επιχειρήσεων και την απορρόφηση των κραδασμών από την ενεργειακή κρίση.

Το σκεπτικό της κυβερνητικής παρέμβασης

Εξηγώντας το σκεπτικό των μέτρων που ανακοινώθηκαν χθες, πηγές της κυβέρνησης σημείωναν ότι τα συγκεκριμένα τέσσερα μέτρα στήριξης «σχεδιάστηκαν ακριβώς ώστε να αμβλυνθούν συγκεκριμένες συνέπειες της κρίσης στον Κόλπο, οι οποίες θα μπορούσαν να επιφέρουν πολλαπλασιαστικές επιβαρύνσεις στα νοικοκυριά και στις επιχειρήσεις, με αποτέλεσμα να πλήξουν ευρύτερα την οικονομία».

Η έμφαση δόθηκε στην ανακούφιση πρωτίστως των πιο ευάλωτων συμπολιτών μας, των μεσαίων στρωμάτων και των οικογενειών με παιδιά, αλλά ταυτόχρονα εκτιμάται ότι έχουν ευρεία περίμετρο και διάχυση στην κοινωνία.

Είχε προηγηθεί το πακέτο μέτρων για την αντιμετώπιση της αισχροκέρδειας με την επιβολή προσωρινού πλαφόν στο περιθώριο κέρδους στις αγορές καυσίμων, τροφίμων και ειδών πρώτης ανάγκης.

Τι περιλαμβάνει το πακέτο μέτρων και ποιοι ωφελούνται

Χθες ανακοινώθηκε:

1. Επιδότηση του πετρελαίου κίνησης στην αντλία με 16 λεπτά ανά λίτρο, με την τελική έκπτωση στην τελική τιμή να ανέρχεται στα 20 λεπτά ανά λίτρο.

Όπως εξηγούσαν πηγές της κυβέρνησης, πρόκειται για καύσιμο που χρησιμοποιείται κατά κόρον στις μεταφορές αγαθών, στη γεωργία, την κτηνοτροφία, την αλιεία και άλλες δραστηριότητες του πρωτογενούς τομέα, αλλά και για τη λειτουργία επαγγελματικών οχημάτων και μηχανημάτων έργου και ως το κύριο καύσιμο στην εφοδιαστική αλυσίδα, το κόστος του πετρελαίου κίνησης είναι συνήθως, όπως τόνιζαν, μία από τις δύο μεγαλύτερες λειτουργικές δαπάνες μίας επιχείρησης.

«Συγκρατώντας τη μετακύλιση του διεθνώς αυξημένου κόστους μειώνεται η επίπτωση της κρίσης σε μεγάλο μέρος της παραγωγής και της εφοδιαστικής αλυσίδας, ειδικά στις μεταφορές» τόνιζαν οι ίδιες πηγές, εκτιμώντας ότι με αυτόν τον τρόπο θα μετριαστεί ένας σημαντικός πληθωριστικός παράγοντας για πολλά αγαθά και υπηρεσίες, με αποτέλεσμα και προστατευτεί ευρύτερα η κοινωνία.

2. Ενίσχυση νοικοκυριών για την αντιμετώπιση των ανατιμήσεων στη βενζίνη, με στόχο τη στήριξη του διαθέσιμου εισοδήματος τους.

Η ενίσχυση αντιστοιχεί σε 36 λεπτά ανά λίτρο βενζίνης στην ηπειρωτική χώρα και 43 λεπτά στη νησιωτική και υπολογίζεται ότι δικαιούχοι είναι σχεδόν το 78% των ιδιοκτητών αυτοκινήτων ή δικύκλων, δηλαδή σχεδόν 3,1 εκατομμύριο άτομα.

Προβλέπονται εισοδηματικά κριτήρια – οικογενειακό εισόδημα 25.000 ευρώ για τους άγαμους και 35.000 για τους έγγαμους, όριο που προσαυξάνεται κατά 5.000 ευρώ ανά εξαρτώμενο τέκνο, ενώ προβλέπονται και ειδικές πρόνοιες για μονογονεϊκές οικογένειες.

3. Επιχορήγηση κατά 15% παραστατικών αγοράς λιπασμάτων από επαγγελματίες του πρωτογενούς τομέα: Η επιχορήγηση μέρους του κόστους των λιπασμάτων – αγορά που έχει πληγεί ιδιαίτερα από τη δραστική μείωση της εμπορικής κίνησης στα Στενά του Ορμούζ – εκτιμάται ότι προστατεύει τόσο τους επαγγελματίες αγρότες από απώλειες στο εισόδημά τους, όσο και τους καταναλωτές, καθώς, όπως σημειώνουν κυβερνητικές πηγές, απότομες αυξήσεις στο κόστος παραγωγής συχνά απολήγουν σε αυξήσεις στην αλυσίδα αξίας των προϊόντων και μετακυλίονται στις τιμές λιανικής.

4. Αποζημίωση υποχρεωτικών εκπτώσεων για ακτοπλοϊκά εισιτήρια: Στόχος είναι να συγκρατηθούν οι τιμές των εισιτηρίων περίπου στα περυσινά επίπεδα. Η συγκράτηση του κόστους των ακτοπλοϊκών μετακινήσεων εκτιμάται ότι θα προστατεύσει τους νησιωτικούς πληθυσμούς και ευρύτερα την ελληνική περιφέρεια, η οποία διαφορετικά κινδυνεύει να επωμιστεί μεγαλύτερο βάρος εξαιτίας του νέου ενεργειακού σοκ.

«Οι ακτοπλοϊκές εταιρείες είναι σήμερα υποχρεωμένες δια νόμου να παρέχουν εκπτώσεις σε διάφορες κατηγορίες ταξιδιωτών (πχ φοιτητές και ΑμεΑ). Με το μέτρο αυτό, το κράτος μεριμνά για την αποζημίωση των συγκεκριμένων εκπτώσεων από τον κρατικό προϋπολογισμό. Μέσω αυτής της οικονομικής ενίσχυσης των ακτοπλοϊκών εταιρειών θα είναι δυνατή η άμβλυνση των συνεπειών της τρέχουσας κρίσης στο κόστος των εισιτηρίων» εξηγούν οι ίδιες πηγές της κυβέρνησης.