Περισσότερο από έξι εβδομάδες μετά την ανακοίνωση της διαδοχής του στην κορυφή της ιρανικής ηγεσίας, ο Μοτζταμπά Χαμενεΐ δεν έχει εμφανιστεί δημόσια ούτε τον έχουμε ακούσει να μιλάει, πυροδοτώντας έντονη φημολογία για την κατάσταση και τον ρόλο του στη νέα φάση του ιρανικού καθεστώτος. Το βασικό ερώτημα, ωστόσο, παραμένει: βρίσκεται πραγματικά στο κέντρο λήψης αποφάσεων του Ιράν ή έχει δημιουργηθεί ένα κενό εξουσίας που καλύπτεται θεσμικά;
Ο 56χρονος κληρικός, γιος του πρώην ανώτατου ηγέτη Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, φέρεται να ανέλαβε καθήκοντα μετά τη δολοφονία του πατέρα του και άλλων ανώτατων στρατιωτικών διοικητών. Ωστόσο, εν μέσω μιας σύγκρουσης που θεωρείται υπαρξιακή απειλή για το καθεστώς που κυβερνά το Ιράν επί σχεδόν πέντε δεκαετίες, η εξαφάνιση του Μοτζταμπά Χαμενεΐ δεν σταματά να προκαλεί ερωτηματικά.
Αντί για δημόσιες εμφανίσεις, δηλώσεις που του αποδίδονται διαβάζονται στην κρατική τηλεόραση ή αναρτώνται στα social media. Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι αρχές έχουν χρησιμοποιήσει ακόμη και βίντεο AI, στα οποία εμφανίζεται να απευθύνει μηνύματα, εντείνοντας τις εικασίες ότι ο νέος ανώτατος ηγέτης είτε δεν είναι σε θέση να ασκήσει καθήκοντα είτε βρίσκεται εκτός χώρας.
Η εικόνα αυτή έρχεται σε έντονη αντίθεση με τον πατέρα του, ο οποίος επί δεκαετίες αποτελούσε το σταθερό και ορατό κέντρο λήψης αποφάσεων στο Ιράν, παρεμβαίνοντας τακτικά μέσω ομιλιών και πολιτικών τοποθετήσεων.
Σύμφωνα με πηγές που επικαλούνται διεθνή μέσα ενημέρωσης, ο Χαμενεΐ φέρεται να τραυματίστηκε κατά τις επιθέσεις που στοίχισαν τη ζωή στον πατέρα του και σε ανώτατα στρατιωτικά στελέχη. Άλλες αναφορές υποστηρίζουν ότι συμμετέχει σε συσκέψεις μέσω τηλεδιάσκεψης και εξακολουθεί να εμπλέκεται σε κρίσιμες αποφάσεις, όπως οι στρατιωτικές επιχειρήσεις και οι διαπραγματεύσεις με τις ΗΠΑ.
Αναλυτές εκτιμούν ότι, ακόμη κι αν ο ρόλος του είναι περιορισμένος, το σύστημα αξιοποιεί την εικόνα της εμπλοκής του ως εργαλείο νομιμοποίησης των αποφάσεων, ιδιαίτερα σε μια περίοδο έντονων εσωτερικών και εξωτερικών πιέσεων. Άλλοι υποστηρίζουν ότι η απουσία του λειτουργεί ως «πολιτική ασπίδα», επιτρέποντας σε διαπραγματευτές και αξιωματούχους να κινούνται με μεγαλύτερη ευελιξία.
Όπως αναφέδρει ο Αλί Βαέζ, διευθυντής του Iran Project στο International Crisis Group: «Ο Μοτζταμπά δεν βρίσκεται σε κατάσταση που να του επιτρέπει να λαμβάνει κρίσιμες αποφάσεις ή να διαχειρίζεται λεπτομερώς τις διαπραγματεύσεις», προσθέτοντας ωστόσο ότι «το σύστημα τον χρησιμοποιεί για να δώσει την τελική έγκριση σε βασικές, γενικές αποφάσεις και όχι για τις τακτικές των διαπραγματεύσεων».
«Το σύστημα τονίζει σκόπιμα τη συμμετοχή του Μοτζταμπά, καθώς αυτό λειτουργεί ως ένα είδος προστατευτικής ασπίδας απέναντι στην εσωτερική κριτική… σε αντίθεση με τον πατέρα του, ο οποίος εμφανιζόταν τακτικά και σχολίαζε την πορεία των διαπραγματεύσεων», πρόσθεσε. «Ο Μοτζταμπά είναι ουσιαστικά “άφαντος”, οπότε η απόδοση απόψεων σε αυτόν αποτελεί ένα βολικό πρόσχημα για τους Ιρανούς διαπραγματευτές, ώστε να προστατεύονται από την κριτική».
Την ίδια ώρα, οι διαπραγματεύσεις με τις ΗΠΑ παραμένουν εύθραυστες, με συνεχείς ανατροπές και αλληλοκατηγορίες. Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει υποστηρίξει ότι η ιρανική ηγεσία είναι «διχασμένη», ενώ έχει επανειλημμένα αναφερθεί σε συνομιλητές που χαρακτηρίζει «λογικούς».
«Αντιμετωπίζουμε διαφορετικούς ανθρώπους από οποιονδήποτε έχουμε συναντήσει στο παρελθόν», δήλωσε τον περασμένο μήνα.
Ωστόσο, ένας δεύτερος γύρος συνομιλιών που είχε προγραμματιστεί για σήμερα Τετάρτη (22.04.2026) στο Πακιστάν κατέρρευσε, καθώς οι Ιρανοί διαπραγματευτές δεν εμφανίστηκαν. Ο Ντόναλντ Τραμπ απέδωσε την αποτυχία στο γεγονός ότι η ιρανική κυβέρνηση είναι «σοβαρά κατακερματισμένη» και παρέτεινε την εκεχειρία δύο εβδομάδων – δίνοντας τρεις με πέντε μέρες – ώστε η ιρανική ηγεσία να έχει χρόνο να διαμορφώσει μια «ενιαία πρόταση».
Η εικόνα στο εσωτερικό του Ιράν παραμένει εξίσου ασαφής. Επισήμως, το καθεστώς προβάλλει μήνυμα ενότητας, με κορυφαία στελέχη να επιμένουν ότι οι διαπραγματεύσεις και η στρατιωτική στρατηγική κινούνται σε κοινή γραμμή. Ωστόσο, η απουσία του ανώτατου ηγέτη ενισχύει τις εικασίες για πιθανές ρωγμές στην κορυφή της εξουσίας.
Αναλυτές προειδοποιούν ότι το Ιράν βρίσκεται σε μια λεπτή ισορροπία μεταξύ εσωτερικής συνοχής και εξωτερικής πίεσης, με κάθε απόφαση να περνά μέσα από ένα περίπλοκο πλέγμα ισχύος και επιβίωσης.
Πληροφορίες από CNN
Πηγή
