Ένα πρωτοφανές και ιδιαίτερα αμφιλεγόμενο κοινωνικό φαινόμενο, εξαπλώνεται με ταχύτατους ρυθμούς μέσω των social media και ιδιαίτερα στο TikTok σε Πορτογαλία, Αργεντινή, Ουρουγουάη και Ισπανία. Ο λόγος για τους λεγόμενους «Θηριανούς» (Therians), ανθρώπους δηλαδή που δηλώνουν ότι ταυτίζονται ψυχολογικά ή πνευματικά με ζώα, ένα κίνημα που φαίνεται να κερδίζει ολοένα και περισσότερους υποστηρικτές, κυρίως νεαρής ηλικίας.
Η συζήτηση πήρε μεγάλες διαστάσεις μετά από αποκαλυπτικό ρεπορτάζ του CNN Portugal, σύμφωνα με το οποίο ορισμένοι νέοι εμφανίστηκαν σε κτηνιατρικές κλινικές στην Πορτογαλία ζητώντας ιατρική περίθαλψη, εξετάσεις ή ακόμη και φαρμακευτική αγωγή, υποστηρίζοντας ότι αισθάνονται ζώα. Οι πληροφορίες αυτές προκάλεσαν κύμα αντιδράσεων και ανάγκασαν την Πορτογαλική Κτηνιατρική Ένωση (OMV) να εκδώσει επίσημες οδηγίες προς τους επαγγελματίες του κλάδου, λόγω της ταχύτατης εξάπλωσης του φαινομένου στο TikTok και άλλες πλατφόρμες social media.
Παρότι η OMV διευκρίνισε ότι μέχρι στιγμής δεν έχει καταγραφεί επίσημα κάποιο τέτοιο περιστατικό από εγγεγραμμένο κτηνίατρο, έκρινε αναγκαίο να τοποθετηθεί δημόσια,
@whiteaquri #therian #theriansafeplace #therianthropy #theriangear #quadrobicsjump ♬ the way I are –
Στο εσωτερικό ενημερωτικό έγγραφο που διανεμήθηκε στις κτηνιατρικές κλινικές, οι Therians ή αλλιώς Θηριανοί περιγράφονται ως άτομα που αισθάνονται βαθιά ψυχολογική ή πνευματική σύνδεση με κάποιο ζώο. Το ζώο με το οποίο συνδέονται ονομάζεται theriotype και συχνά αποτελεί βασικό στοιχείο της ταυτότητάς τους.
Για αρκετούς από αυτούς, η ταύτιση αυτή εκφράζεται και στην καθημερινότητά τους, με συμπεριφορές όπως το περπάτημα στα τέσσερα, οι ήχοι ζώων ή η χρήση μασκών, ουρών και ειδικών κοστουμιών.
Το φαινόμενο έχει αποκτήσει διεθνή απήχηση κυρίως μέσω viral βίντεο στο TikTok, όπου χιλιάδες χρήστες δημοσιεύουν βίντεο μεταμφιεσμένοι σε λύκους, γάτες ή αλεπούδες. Στην Πορτογαλία, η κατάσταση πήρε κοινωνικές διαστάσεις όταν προγραμματίστηκε μεγάλη συνάντηση Therians στην περιοχή Βίλα Ρεάλ, η οποία τελικά ακυρώθηκε ύστερα από σφοδρές αντιδράσεις κατοίκων και τοπικών φορέων. Ίδια εικόνα και στην Αργεντινή.
Αυτό που πρέπει να γίνει κατανοητό είναι ότι:
- Δεν πιστεύουν ότι έχουν σώμα ζώου ούτε ότι μπορούν να μεταμορφωθούν φυσικά σε ζώα.
- Αντιλαμβάνονται αυτή την ταυτότητα ως κάτι σταθερό, βαθιά προσωπικό και όχι ως απλό χόμπι.
- Περιγράφουν τη σύνδεσή τους με το ζώο ως κομμάτι του εαυτού τους και του τρόπου που αντιλαμβάνονται την ύπαρξή τους.
Στο εσωτερικό της κοινότητας χρησιμοποιείται ο όρος therianthropy για να περιγράψει αυτή την εμπειρία της «μη ανθρώπινης» ταυτότητας. Σε αντίθεση με τους furries, που συνήθως εστιάζουν περισσότερο σε στολές, ρόλους και φανταστικούς χαρακτήρες, οι Therians περιγράφουν μια εσωτερική εμπειρία που συχνά έχει τις ρίζες της στην παιδική ή εφηβική ηλικία.
Από πού προέρχονται οι Therians και η σχέση τους με τα ζώα
Ο όρος therianthropy προέρχεται από τα ελληνικά: θηρίον (ζώο, θηρίο) και άνθρωπος. Ιστορικά χρησιμοποιούνταν για να περιγράψει μυθικές μορφές μισού ανθρώπου και μισού ζώου. Στη σύγχρονη χρήση του, η ταυτότητα αυτή άρχισε να διαμορφώνεται μέσα από διαδικτυακές κοινότητες τη δεκαετία του 1990, κυρίως σε συζητήσεις γύρω από λυκάνθρωπους και υβριδικά όντα, εξελισσόμενη σταδιακά σε ξεχωριστή υποκουλτούρα.
@whiteaquri #therian #theriansafeplace #therianthropy #theriangear #quadrobicsjump ♬ HAZA – Alt Ver, Super Slowed – UdieNnx
Η σύνδεση με τα ζώα μπορεί να έχει διαφορετικές μορφές:
- Ως πνευματικός δεσμός με ένα συγκεκριμένο ζώο.
- Ως μεταφορική αναπαράσταση χαρακτηριστικών της προσωπικότητας (π.χ. ένας «προστατευτικός λύκος» ή μια «ανεξάρτητη γάτα»).
- Ως τρόπος κατανόησης της αυτοεικόνας και της συναισθηματικής εμπειρίας.
Στην καθημερινότητα, πολλοί Therians εκφράζουν αυτή τη σύνδεση μέσα από κινήσεις, συμπεριφορές, προτιμήσεις ή σύμβολα.
Οι οδηγίες προς τους κτηνιάτρους
Η Πορτογαλική Κτηνιατρική Ένωση προχώρησε σε αναλυτική ερμηνεία του νομικού πλαισίου, ξεκαθαρίζοντας ότι, ανεξάρτητα από τον τρόπο αυτοπροσδιορισμού ενός ατόμου, ο νόμος το αναγνωρίζει ως άνθρωπο και όχι ως ζώο.
«Το άτομο που ταυτίζεται ως ζώο εξακολουθεί, από νομική άποψη, να είναι ανθρώπινο ον», αναφέρει χαρακτηριστικά η OMV, επισημαίνοντας ότι δεν υπάρχει καμία νομική πρόβλεψη για «ζωική ταυτότητα».
Η OMV έδωσε σαφείς κατευθύνσεις στους κτηνιάτρους για το πώς πρέπει να διαχειρίζονται παρόμοια περιστατικά.
Οι επαγγελματίες του κλάδου καλούνται:
- να αρνούνται οποιαδήποτε ιατρική πράξη σε ανθρώπους, όπως διάγνωση ή χορήγηση φαρμάκων,
- και να εξηγούν με σεβασμό αλλά σαφήνεια ότι οι κτηνίατροι είναι νομικά αρμόδιοι αποκλειστικά για τη φροντίδα ζώων.
Η Ένωση υπογραμμίζει ότι οποιαδήποτε ιατρική παρέμβαση σε ανθρώπους επιτρέπεται μόνο από αδειοδοτημένους γιατρούς.
Γιατί το φαινόμενο έγινε viral
Παρότι η ταυτότητα των Therians υπάρχει εδώ και δεκαετίες στο διαδίκτυο, η μεγάλη της διάδοση στη δημόσια συζήτηση οφείλεται κυρίως σε πλατφόρμες όπως το TikTok και το Instagram.
Τα τελευταία χρόνια έχουν γίνει viral εκατοντάδες βίντεο με νέους που φορούν μάσκες ζώων, αυτιά ή ουρές και κινούνται στα τέσσερα σε δημόσιους χώρους.
Οι βασικοί λόγοι αυτής της διάδοσης είναι:
- Η έντονη οπτική εντύπωση που προκαλούν τα βίντεο.
- Οι ακραίες αντιδράσεις που δημιουργούν (ενθουσιασμός, απορία, ειρωνεία), τις οποίες οι αλγόριθμοι ενισχύουν.
- Η αναγνωρίσιμη αισθητική με μάσκες και ζωικές κινήσεις.
- Η έντονη δημοσιογραφική κάλυψη και οι διαδικτυακές συζητήσεις.
- Η μετατροπή του φαινομένου σε πολιτισμικό «σύμβολο» γύρω από το τι θεωρείται νέο ή δύσκολα κατανοητό.
Η μάσκα του Therian έχει γίνει ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα σύμβολα της τάσης. Συχνά πρόκειται για μάσκες γάτας, λύκου, αλεπούς ή σκύλου, που πολλές φορές είναι εξατομικευμένες. Ωστόσο, μέσα στην κοινότητα υπάρχει και κριτική γύρω από αυτή τη δημόσια εικόνα, καθώς αρκετά μέλη θεωρούν ότι το φαινόμενο απλουστεύεται υπερβολικά ως «κοστούμι» ή θέαμα.
Πώς λειτουργεί η κοινότητα
Η κοινότητα των Therians είναι κυρίως διαδικτυακή. Φόρουμ, social media και chat servers λειτουργούν ως χώροι όπου τα μέλη:
- μοιράζονται προσωπικές εμπειρίες,
- εξηγούν τι σημαίνει αυτή η ταυτότητα,
- προσφέρουν υποστήριξη σε άτομα που τη βιώνουν,
- συζητούν τρόπους διαχείρισης της ταυτότητας στην καθημερινότητα.
Ταυτόχρονα, έχουν αρχίσει να εμφανίζονται και δια ζώσης συναντήσεις, κυρίως μεταξύ νεότερων μελών, όπου άτομα συναντιούνται σε πάρκα ή δημόσιους χώρους, φορούν μάσκες και αξεσουάρ και αλληλεπιδρούν με άλλους που μοιράζονται παρόμοιες εμπειρίες.
Η κοινότητα δίνει έμφαση στον σεβασμό των ορίων και στην ιδιωτικότητα, καθώς πολλοί επιλέγουν να εκφράζουν αυτή την ταυτότητα μόνο online ή σε ασφαλή περιβάλλοντα. Χρησιμοποιούνται επίσης σύμβολα για την αναγνώριση της κοινότητας.
Τι λένε οι ψυχολόγοι
Η εξάπλωση του φαινομένου έχει προσελκύσει το ενδιαφέρον ψυχολόγων και ανθρωπολόγων. Αν και η έρευνα παραμένει περιορισμένη, οι υπάρχουσες μελέτες δείχνουν ορισμένα κοινά στοιχεία.
Η ταυτότητα των Therians φαίνεται να αναπτύσσεται σταδιακά, μέσα από αυτοπαρατήρηση και επαφή με την κοινότητα. Για πολλούς, η ονομασία αυτής της εμπειρίας βοηθά στη μείωση της απομόνωσης και της σύγχυσης.
Μέχρι σήμερα δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι η ταυτότητα Therian, από μόνη της, αποτελεί ψυχική διαταραχή. Οι έρευνες δεν έχουν εντοπίσει επαρκείς λόγους για να χαρακτηριστεί παθολογική.
Αντίθετα, αρκετοί ερευνητές την αντιμετωπίζουν ως έναν ιδιαίτερο τρόπο διαμόρφωσης της ταυτότητας, που συνδέεται με τη σχέση ανθρώπου και ζώου στη σύγχρονη ψηφιακή εποχή.
Το φαινόμενο έχει απασχολήσει και την ψυχιατρική κοινότητα. Η κλινική ψυχολόγος Αντρέια Φιλίπε Βιέιρα εξήγησε ότι η συμβολική ταύτιση με ένα ζώο δεν συνιστά από μόνη της ψυχική διαταραχή.
Όπως τονίζει, η κατάσταση αποκτά κλινική σημασία μόνο όταν επηρεάζει σοβαρά τη ζωή του ατόμου – για παράδειγμα όταν οδηγεί σε κοινωνική απομόνωση, ρήξη οικογενειακών σχέσεων ή αδυναμία λειτουργικότητας στην εργασία και την καθημερινότητα.
«Το κρίσιμο στοιχείο είναι κατά πόσο το άτομο μπορεί να διατηρεί ισορροπία ανάμεσα στην προσωπική του ταυτότητα και την πραγματική ζωή», σημειώνει η ειδικός.
