Δεν πρόλαβαν καλά καλά να ολοκληρωθούν οι εργασίες της Συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ και η εύθραυστη εκεχειρία ανάμεσα στις ΗΠΑ και το Ιράν κατέρρευσε. Οι ΗΠΑ εξαπέλυσαν τη νύχτα νέο κύμα αεροπορικών πληγμάτων εναντίον περίπου 90 στόχων στο νότιο Ιράν, λίγες ώρες μετά την προειδοποίηση του Ντόναλντ Τραμπ ότι, αν συνεχιστούν οι επιθέσεις κατά της ναυσιπλοΐας, οι ΗΠΑ θα «χτυπήσουν ξανά πολύ σκληρά».

Η νέα ανταλλαγή πυρών στον Περσικό Κόλπο ακολουθεί ένα ανησυχητικά γνώριμο μοτίβο: ιρανικές επιθέσεις σε εμπορικά πλοία που διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ, αμερικανικά αντίποινα και στη συνέχεια νέα πλήγματα της Τεχεράνης εναντίον αμερικανικών στόχων στο Μπαχρέιν και το Κουβέιτ.
Η εικόνα αυτή γεννά ένα κρίσιμο ερώτημα: πρόκειται για ανεξέλεγκτη κλιμάκωση που μπορεί να οδηγήσει σε έναν νέο πόλεμο ή για μια ελεγχόμενη στρατηγική έντασης, με την οποία ΗΠΑ και Ιράν επιχειρούν να ενισχύσουν τη διαπραγματευτική τους θέση πριν επιστρέψουν στο τραπέζι των συνομιλιών;

Σύμφωνα με την Κεντρική Διοίκηση των Ενόπλων Δυνάμεων των ΗΠΑ (CENTCOM), οι επιδρομές έπληξαν συστήματα αντιαεροπορικής άμυνας, εγκαταστάσεις παράκτιας επιτήρησης, αποθήκες πυραύλων και μη επανδρωμένων αεροσκαφών, με στόχο να περιοριστεί περαιτέρω η δυνατότητα του Ιράν να απειλεί την εμπορική ναυσιπλοΐα στο Στενό του Ορμούζ.

Η Ουάσιγκτον υποστηρίζει ότι οι βομβαρδισμοί αποτελούν αντίποινα για τις επιθέσεις που αποδίδονται στην Τεχεράνη εναντίον εμπορικών πλοίων στο στρατηγικής σημασίας πέρασμα.

«Είναι αντίποινα για τους χθεσινούς βομβαρδισμούς πλοίων από το Ιράν. Αν ξαναγίνει, θα είναι πολύ χειρότερα», έγραψε ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ στην πλατφόρμα Truth Social.

Η άμεση απάντηση της Τεχεράνης

Η αντίδραση του Ιράν ήταν άμεση. Οι Φρουροί της Επανάστασης ανακοίνωσαν ότι εξαπέλυσαν πυραυλικές επιθέσεις και επιθέσεις με drones εναντίον αμερικανικών στρατιωτικών εγκαταστάσεων στο Κουβέιτ, το Μπαχρέιν και το Κατάρ.

Σύμφωνα με την ανακοίνωση, στοχοποιήθηκαν οι βάσεις Αριφτζάν και Αλί Αλ Σάλεμ στο Κουβέιτ, η βάση Τζουφάιρ και η αεροπορική βάση Σεΐχης Ίσα στο Μπαχρέιν, ενώ χρησιμοποιήθηκαν επίσης μη επανδρωμένα αεροσκάφη για την επίθεση σε σύστημα πυραύλων Patriot στο Κουβέιτ, σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης στο Κατάρ και δεξαμενές καυσίμων στο Μπαχρέιν.

Οι αρχές του Κουβέιτ ανακοίνωσαν ότι αναχαίτισαν τις επιθέσεις, ενώ στο Μπαχρέιν ενεργοποιήθηκαν σειρήνες συναγερμού και στο Κατάρ εστάλησαν προειδοποιητικά μηνύματα στους κατοίκους για επικείμενη απειλή.

Η Τεχεράνη προειδοποίησε παράλληλα ότι, αν συνεχιστούν οι αμερικανικές επιδρομές, τα αντίποινα θα επεκταθούν και σε άλλες χώρες της περιοχής που φιλοξενούν αμερικανικές δυνάμεις.

«Αν μας χτυπάτε, θα σας χτυπάμε»

Σε ιδιαίτερα υψηλούς τόνους κινήθηκε και ο πρόεδρος του ιρανικού κοινοβουλίου και επικεφαλής διαπραγματευτής στις συνομιλίες με τις ΗΠΑ, Μοχάμεντ Μπαγέρ Γαλιμπάφ.

«Η Αμερική ακόμη δεν έχει μάθει ότι ο εκφοβισμός και η αθέτηση υποσχέσεων δεν είναι πλέον χωρίς κόστος. Αν μας χτυπάτε, θα σας χτυπάμε», ανέφερε σε ανάρτησή του στο Χ.

Παράλληλα επανέλαβε ότι το Στενό του Ορμούζ «δεν θα ανοίξει ξανά παρά μόνο με ιρανικές διευθετήσεις και όχι με αμερικανικές απειλές», επιβεβαιώνοντας ότι η Τεχεράνη εξακολουθεί να χρησιμοποιεί το στρατηγικό θαλάσσιο πέρασμα ως βασικό διαπραγματευτικό της χαρτί.

Εκρήξεις σε πολλές περιοχές του Ιράν

Κατά τη διάρκεια της νύχτας σημειώθηκαν εκρήξεις στις πόλεις Μπαντάρ Αμπάς, Κοναράκ και Σαμπαχάρ, ενώ σε αρκετές περιοχές καταγράφηκαν διακοπές ηλεκτροδότησης.

Σύμφωνα με ιρανικά μέσα ενημέρωσης, ένας πυροσβέστης σκοτώθηκε σε πλήγμα κοντά στο αεροδρόμιο της Ιρανσάρ, στρατιωτική βάση χτυπήθηκε στην Μπουσέρ, όπου λειτουργεί ο μοναδικός πυρηνικός σταθμός παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας της χώρας, ενώ πλήγμα στο Χουζεστάν προκάλεσε τον θάνατο τουλάχιστον τριών ανθρώπων και τον τραυματισμό αρκετών ακόμη.

Τραμπ: Το Ιράν θέλει πάρα πολύ συμφωνία

Επιστρέφοντας στις ΗΠΑ μετά τη Σύνοδο του ΝΑΤΟ, ο Ντόναλντ Τραμπ υποστήριξε ότι η Ουάσιγκτον έχει ήδη «κερδίσει στρατιωτικά» και αποκάλυψε ότι Ιρανοί αξιωματούχοι επικοινώνησαν μαζί του εκφράζοντας την επιθυμία να επιτευχθεί συμφωνία.

«Μόλις τους πλήξαμε πολύ σκληρά. Μου τηλεφώνησαν πριν από λίγο και θέλουν πάρα πολύ να καταλήξουν σε συμφωνία. Δεν ξέρω όμως αν είναι άξιοι εμπιστοσύνης και αν θα τηρήσουν όσα θα υπογράψουν», δήλωσε ο Αμερικανός πρόεδρος στους δημοσιογράφους μέσα στο Air Force One.

Παράλληλα επέμεινε ότι η σύγκρουση «δεν είναι πόλεμος», αλλά επιχείρηση που αποσκοπεί στην αποτροπή της απόκτησης πυρηνικών όπλων από το Ιράν.

Νέα άνοδος στις τιμές του πετρελαίου

Η αναζωπύρωση των εχθροπραξιών είχε άμεσο αντίκτυπο στις διεθνείς αγορές. Οι τιμές του πετρελαίου συνέχισαν την ανοδική τους πορεία, καθώς οι επενδυτές ανησυχούν για πιθανή παρατεταμένη διακοπή της ναυσιπλοΐας στο Στενό του Ορμούζ, από όπου διέρχεται περίπου το 20% της παγκόσμιας διακίνησης αργού πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου.

Παράλληλα, οι μεσολαβητές, το Κατάρ και το Πακιστάν, απηύθυναν έκκληση προς τις δύο πλευρές να επιστρέψουν στη συμφωνία που είχε επιτευχθεί τον Ιούνιο και να εργαστούν για την αποκλιμάκωση, ωστόσο οι τελευταίες εξελίξεις δείχνουν ότι η αντιπαράθεση ανάμεσα στην Ουάσιγκτον και την Τεχεράνη εισέρχεται σε μια νέα, ιδιαίτερα επικίνδυνη φάση, με το Στενό του Ορμούζ να αποτελεί ξανά το επίκεντρο τόσο της στρατιωτικής όσο και της διπλωματικής σύγκρουσης.

Ο Τραμπ χάνει την υπομονή του

Ο Τραμπ εμφανίζεται πλέον απογοητευμένος με το Ιράν. Δήλωσε ότι οι συνομιλίες μπορούν θεωρητικά να συνεχιστούν, αλλά κατά την άποψή του «έχουν ουσιαστικά τελειώσει».

«Δεν θέλω πλέον να ασχολούμαι μαζί τους», είπε χαρακτηριστικά, στολίζοντάς τους κανονικά: «Ψεύτες και απατεώνες οι Ιρανοί, χάσιμο χρόνο να διαπραγματεύεσαι μαζί τους».

Σύμφωνα με συνεργάτες του, ο Τραμπ ενοχλείται ιδιαίτερα από τις επικρίσεις ότι το μνημόνιο με το Ιράν αποτέλεσε αποτυχία, ειδικά όταν συγκρίνεται με τη συμφωνία για τα πυρηνικά που είχε επιτευχθεί επί προεδρίας Μπαράκ Ομπάμα.

Παράλληλα, κράτη του Κόλπου έχουν εκφράσει έντονη ανησυχία για τα σχέδια της Τεχεράνης να επιβάλει τέλη διέλευσης στα Στενά του Ορμούζ.

«Δεν πρόκειται να δεχθούμε να χρηματοδοτούμε το Ιράν για να χρησιμοποιούμε μια θαλάσσια οδό που μέχρι πρόσφατα ήταν ελεύθερη για όλους», ανέφερε διπλωμάτης της περιοχής.

Ελεγχόμενη στρατιωτική κλιμάκωση, λένε αναλυτές

Παρά τις απειλές, αναλυτές δεν θεωρούν δεδομένη την επιστροφή σε γενικευμένο πόλεμο.

Ο απόστρατος στρατηγός Τζόζεφ Βότελ, πρώην διοικητής της Κεντρικής Διοίκησης των ΗΠΑ, εκτιμά ότι η αμερικανική στρατηγική αποτελεί μια μορφή «ελεγχόμενης κλιμάκωσης».

Όπως εξηγεί, πρόκειται για μια παρατεταμένη στρατιωτική εκστρατεία με περιορισμένους στόχους, η οποία αποσκοπεί κυρίως στη μείωση της δυνατότητας του Ιράν να απειλεί την ελευθερία της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ.

Αμερικανοί και Άραβες αξιωματούχοι εκτιμούν ότι οι συνομιλίες δεν έχουν διακοπεί οριστικά, αλλά πιθανότατα θα παγώσουν μέχρι να αποκλιμακωθεί η ένταση.

Το βασικό πρόβλημα, όπως επισημαίνουν, είναι η δυσπιστία, ότι καμία από τις δύο πλευρές δεν εμπιστεύεται την άλλη.

Ακόμη και ο ρόλος του Κατάρ ως διαμεσολαβητή έχει περιπλακεί, μετά την επίθεση του Ιράν σε δεξαμενόπλοιο LNG του Κατάρ στα Στενά του Ορμούζ, γεγονός που προκάλεσε πυρκαγιά στο μηχανοστάσιο και έθεσε υπό αμφισβήτηση την ουδετερότητα της Ντόχα.

Η ιστορία έχει δείξει ότι οι διαπραγματεύσεις δεν σταματούν πάντα τον πόλεμο

Οι συγκρούσεις κατά τη διάρκεια διαπραγματεύσεων για εκεχειρία δεν αποτελούν ιστορική εξαίρεση.

Στον Πόλεμο της Κορέας, μερικές από τις πιο αιματηρές μάχες διεξήχθησαν ενώ βρίσκονταν σε εξέλιξη οι συνομιλίες για ανακωχή. Αντίστοιχα, στον Πόλεμο του Βιετνάμ, οι στρατιωτικές επιχειρήσεις συνεχίστηκαν παράλληλα με τις διαπραγματεύσεις, καθώς και οι δύο πλευρές επιχειρούσαν να συνδυάσουν στρατιωτική πίεση και διπλωματία.

Ο καθηγητής του Πανεπιστημίου Duke, Πίτερ Φίβερ, επισημαίνει ότι άλλοτε τέτοιες διαπραγματεύσεις οδηγούν τελικά σε ειρήνη, έστω και έπειτα από χρόνια, και άλλοτε απλώς εγκαινιάζουν μια μακρά περίοδο διαρκούς έντασης.

«Είναι ακόμη πολύ νωρίς για να γνωρίζουμε σε ποια από αυτές τις δύο κατηγορίες θα καταλήξει η αντιπαράθεση ΗΠΑ-Ιράν. Ωστόσο, οι τελευταίες εξελίξεις δεν είναι καθόλου ενθαρρυντικές», σημειώνει.




Πηγή

ΠΑΡΟΜΟΙΑ ΑΡΘΡΑΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΔΗΜΙΟΥΡΓΟ