Η Ρωσία διαψεύδει τις πληροφορίες για δεύτερο κρούσμα που συνδέεται με το ερευνητικό ινστιτούτο κατά της πανώλης στη Σιβηρία μιλώντας για fake news. Την ίδια ώρα, ο θάνατος μιας 28χρονης εργαζόμενης στο εργαστήριο έχει προκαλέσει ερωτήματα για το τι ακριβώς συνέβη και έχει επαναφέρει στο προσκήνιο έναν ευρύτερο προβληματισμό: πόσο καλά προετοιμασμένος είναι ο κόσμος για την επόμενη απρόβλεπτη απειλή από μια λοιμώδη νόσο;
Η εποπτική αρχή της Ρωσίας στον τομέα της υγείας ανακοίνωσε σήμερα ότι είναι ψευδείς οι πληροφορίες σύμφωνα με τις οποίες δεύτερο πρόσωπο νόσησε μετά τον θάνατο της 28χρονης εργαζόμενης. Παράλληλα, ανακοίνωσε ότι ολοκληρώθηκαν τα προληπτικά μέτρα για όλους όσοι είχαν έρθει σε επαφή μαζί της και ότι δεν εντοπίστηκε κανένας επικίνδυνος παθογόνος μικροοργανισμός.
Η 28χρονη γυναίκα πέθανε στις 2 Οκτωβρίου, με Ρώσους αξιωματούχους να κάνουν λόγο για πνευμονία άγνωστης αιτίας και να διαβεβαιώνουν ότι στο εργαστήριο δεν είχε σημειωθεί κανένα «έκτακτο περιστατικό». Ωστόσο, οι επίσημες διαβεβαιώσεις δεν έβαλαν τέλος στις εικασίες. Αρχικές, ανεπιβεβαίωτες πληροφορίες από τοπικά μέσα ανέφεραν ότι η εργαζόμενη ενδέχεται να είχε σπάσει κατά λάθος δοκιμαστικό σωλήνα που περιείχε Yersinia pestis, το βακτήριο που προκαλεί την πανώλη.
Τοπικά νοσοκομεία, μεταξύ των οποίων και ένα μαιευτήριο, περιόρισαν τις επισκέψεις και ενίσχυσαν τους υγειονομικούς ελέγχους, ενώ ένα τοπικό εργοστάσιο ζήτησε από τους εργαζομένους του να φορούν μάσκες.
Παρά τον θόρυβο και τις εικασίες, τα μέχρι στιγμής διαθέσιμα στοιχεία δεν δείχνουν ότι βρίσκεται σε εξέλιξη κάποια παγκόσμια υγειονομική κρίση. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας έχει εκτιμήσει, με βάση τις ανεπίσημες πληροφορίες που είχε στη διάθεσή του, ότι «ο κίνδυνος για τη δημόσια υγεία του γενικού πληθυσμού φαίνεται να είναι χαμηλός».
Και εδώ ακριβώς βρίσκεται το μεγαλύτερο ζήτημα που αναδεικνύει η υπόθεση της Σιβηρίας: όχι τόσο ο κίνδυνος μιας νέας πανδημίας πανώλης, όσο η ικανότητα των χωρών να εντοπίζουν έγκαιρα μια άγνωστη απειλή από κάποια λοιμώδη νόσο, να ανταλλάσσουν πληροφορίες και να αντιδρούν πριν αυτή εξαπλωθεί.
Τι είναι η πανώλη
Η πανώλη είναι θανατηφόρα, όμως μπορεί να αντιμετωπιστεί με αντιβιοτικά εάν διαγνωστεί εγκαίρως. Η μορφή της πανώλης που φέρεται να προσέβαλε την εργαζόμενη στο εργαστήριο της Σιβηρίας ονομάζεται πνευμονική πανώλη.
Προσβάλλει τους πνεύμονες και μπορεί να μεταδοθεί από άνθρωπο σε άνθρωπο – σε αντίθεση με τη βουβωνική πανώλη, η οποία θεωρείται ότι ευθύνεται κυρίως για τον «Μαύρο Θάνατο» του 14ου αιώνα και μεταδίδεται κυρίως από τσιμπήματα ψύλλων.
Ακόμη και η πνευμονική πανώλη, όμως, έχει σχετικά περιορισμένη μεταδοτικότητα. Ιστορικά, ένας άνθρωπος που έχει προσβληθεί από πνευμονική πανώλη έχει μεταδώσει τη νόσο κατά μέσο όρο σε 1,3 άλλα άτομα, σημειώνουν οι NYT. Για σύγκριση, η ιλαρά μπορεί να μεταδοθεί σε 12 έως 18 ανθρώπους σε έναν μη εμβολιασμένο πληθυσμό. Δεν έχει καταγραφεί μετάδοση της πνευμονικής πανώλης πριν από την εμφάνιση συμπτωμάτων, επομένως οι φροντιστές και οι στενές επαφές των ασθενών διατρέχουν τον μεγαλύτερο κίνδυνο μόλυνσης. Η χρήση μάσκας, η ιχνηλάτηση επαφών, η απομόνωση και άλλες καθιερωμένες διαδικασίες ελέγχου των λοιμώξεων θα πρέπει να είναι αποτελεσματικές στον περιορισμό της εξάπλωσης της πνευμονικής πανώλης.
Ωστόσο, θα πρέπει να υπάρξουν καλύτερες απαντήσεις για το τι συνέβη στη Σιβηρία από αυτές που έχει δώσει μέχρι στιγμής η Ρωσία.
Υπήρξε εργαστηριακό ατύχημα; Και αν ναι, πότε έγινε αντιληπτό και τι θεραπεία έλαβε η εργαζόμενη που εκτέθηκε; Τι ήταν αυτό που οδήγησε στην εκτεταμένη παρακολούθηση των επαφών της; Οι ανησυχίες εκτός Ρωσίας τροφοδοτήθηκαν εν μέρει από τις εικασίες για βιολογικά όπλα.
Οι αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών εκτιμούν ότι η Ρωσία διαθέτει μυστικό πρόγραμμα βιολογικών όπλων. Η πρώην Σοβιετική Ένωση είχε εντάξει το Yersinia pestis – του βακτηρίου που προκαλεί την πανώλη – στο οπλοστάσιό της.
Οι απρόβλεπτες απειλές από λοιμώδεις νόσους μπορούν να εμφανιστούν από πολλά σημεία του κόσμου. Γι’ αυτό είναι απογοητευτικό το γεγονός ότι οι ΗΠΑ έχουν απομονωθεί τόσο πολύ.
Μετά την αποχώρησή τους από τον ΠΟΥ τον Ιανουάριο και την ανάκληση των Αμερικανών ειδικών που εργάζονταν στον οργανισμό, η Αμερική διαθέτει πλέον λιγότερη άμεση πληροφόρηση για πιθανές υγειονομικές κρίσεις. Η διάλυση της Υπηρεσίας Διεθνούς Ανάπτυξης των ΗΠΑ (USAID) διέκοψε επιστημονικές συνεργασίες και σχέσεις μέσω των οποίων μπορούσαν να εντοπίζονται αναδυόμενες απειλές. Οι περικοπές και οι περιορισμοί στην έρευνα για τις λοιμώδεις ασθένειες έχουν αποδυναμώσει την ικανότητα των Αμερικανών επιστημόνων να συμβάλλουν στη θέσπιση ασφαλών εργαστηριακών πρακτικών διεθνώς. Περιορίζεται η πρόσβαση σε κρίσιμες πληροφορίες για τη δημόσια υγεία, αλλά και την επιρροή μας στο τι θα συμβεί στη συνέχεια.
Όπως σημειώνει σε άρθρο της στους New York Times, η Δρ Gigi Kwik Gronvall, ανοσολόγος και καθηγήτρια στη Σχολή Δημόσιας Υγείας Bloomberg του Πανεπιστημίου Johns Hopkins, η κυβέρνηση Τραμπ απέλυσε χιλιάδες εργαζομένους στο υπουργείο Υγείας και Ανθρωπίνων Υπηρεσιών, μεταξύ των οποίων ειδικούς σε θέματα πανδημιών από τα Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (CDC) και την Υπηρεσία Στρατηγικής Ετοιμότητας και Αντιμετώπισης (ASPR).
Η απώλεια αυτής της τεχνογνωσίας έχει αποδυναμώσει δυνατότητες που χρειάστηκαν χρόνια για να δημιουργηθούν. Καμία γρήγορη λύση – και κανένα μοντέλο τεχνητής νοημοσύνης – δεν μπορεί να αντικαταστήσει την επαγγελματική κρίση, την εμπειρία και τις σχέσεις εμπιστοσύνης που απαιτούνται για τη διερεύνηση και αξιολόγηση του τι πραγματικά συμβαίνει σε μια επιδημία οπουδήποτε στον κόσμο. Οι λοιμώδεις ασθένειες δεν γνωρίζουν σύνορα.
Το μάθημα από τον θάνατο – μυστήριο στη Σιβηρία θα πρέπει να είναι ότι οι υγειονομικές κρίσεις απαιτούν στοιχεία, τεχνογνωσία και συνεργασία.
Απαιτούν συνεχή επένδυση στα εργαλεία που μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τη διερεύνηση και τον περιορισμό των επιδημιών. Και, πάνω απ’ όλα, απαιτούν επένδυση στους ανθρώπους που γνωρίζουν πώς να χρησιμοποιούν αυτά τα εργαλεία.
Πηγή
