Η ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ – ένα από τα πιο κρίσιμα θαλάσσια περάσματα για την παγκόσμια ενέργεια – έχει μετατραπεί σε γεωπολιτικό μοχλό πίεσης στον πόλεμο Ισραήλ – ΗΠΑ με το Ιράν.
Στις αρχές Μαρτίου, το Ιράν ανακοίνωσε ότι τα Στενά του Ορμούζ είναι «κλειστά», προειδοποιώντας ότι οποιοδήποτε πλοίο επιχειρήσει να τα διασχίσει μπορεί να βρεθεί αντιμέτωπο με στρατιωτική δράση. Η πολιορκία των Στενών του Ορμούζ από το Ιράν έχει πυροδοτήσει φόβους για τη σοβαρότερη διαταραχή στην παγκόσμια αγορά πετρελαίου στην ιστορία.
Η ναυτιλιακή κίνηση έχει καταρρεύσει: από περισσότερα από 100 πλοία ημερησίως πριν από τον πόλεμο, μόλις 21 δεξαμενόπλοια έχουν διασχίσει το πέρασμα από τις 28 Φεβρουαρίου που ξεκίνησε ο πόλεμος στο Ιράν, σύμφωνα με στοιχεία της S&P Global Market Intelligence, που επικαλείται το CNBC.
Την ίδια ώρα, η εικόνα στον Κόλπο θυμίζει ασφυξία. Εκατοντάδες πλοία παραμένουν ακινητοποιημένα έξω από το Ορμούζ, με χιλιάδες ναυτικούς εγκλωβισμένους, ενώ πλοιοκτήτες αναζητούν εναλλακτικά λιμάνια και νέες διαδρομές.
Όπως μεταδίδει το CNBC, περίπου 400 πλοία εντοπίζονται στον Κόλπο του Ομάν, σχηματίζοντας μια τεράστια «ουρά» κοντά στο κρίσιμο πέρασμα, σύμφωνα με ναυτιλιακές αναλύσεις.
Κίνα
Η Κίνα φαίνεται να αποτελεί ειδική περίπτωση, καθώς ιρανικές δυνάμεις αποφεύγουν σε μεγάλο βαθμό να στοχοποιούν πλοία που συνδέονται με κινεζικά συμφέροντα. Δεκάδες πλοία εκπέμπουν μέσω συστημάτων AIS στοιχεία που παραπέμπουν σε κινεζική ιδιοκτησία ή παρουσία πληρώματος, σε μια προσπάθεια να εξασφαλίσουν ασφαλή διέλευση.
Κατά τους αναλυτές, το μοτίβο αυτό δείχνει πως ενδέχεται να λειτουργεί ένα άτυπο φίλτρο πρόσβασης, στο οποίο τα πλοία που σηματοδοτούν κινεζική σχέση επιχειρούν να δηλώσουν ουδετερότητα και να αποφύγουν στοχοποίηση.
Το Πεκίνο φέρεται να βρίσκεται σε συνομιλίες με το Ιράν ώστε να εξασφαλιστεί η διέλευση φορτίων αργού πετρελαίου και LNG από το Κατάρ. Και πράγματι, το Ιράν συνέχισε να αποστέλλει εκατομμύρια βαρέλια αργού προς την Κίνα από την έναρξη του πολέμου.
Ωστόσο, ούτε η κινεζική «ταυτότητα» αποτελεί απόλυτη ασπίδα. Πλοίο κινεζικής ιδιοκτησίας που εξέπεμπε μέσω AIS το μήνυμα «China Owner» χτυπήθηκε από θραύσματα στις 12 Μαρτίου, ενώ έπλεε από τον Κόλπο προς το Τζεμπέλ Άλι στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Το περιστατικό λειτούργησε αποτρεπτικά για περαιτέρω κινεζικές διελεύσεις, παρά το γεγονός ότι μεταξύ 1ης και 15ης Μαρτίου 11 πλοία με κινεζική σύνδεση πέρασαν από τα Στενά, στην πλειονότητά τους γενικού φορτίου.
Ελλάδα
Έλληνες πλοιοκτήτες, με επικεφαλής την Dynacom Tankers Management, συγκαταλέγονται μεταξύ των πρώτων μεγάλων παικτών της αγοράς που τόλμησαν να δοκιμάσουν τη συγκεκριμένη διαδρομή.
Το δεξαμενόπλοιο Shenlong, τύπου Suezmax με σημαία Λιβερίας, υπό τη διαχείριση της αθηναϊκής Dynacom Tankers Management, διέσχισε τα Στενά γύρω στις 8 Μαρτίου, μεταφέροντας περίπου 1 εκατ. βαρέλια σαουδαραβικού αργού με προορισμό τη Βομβάη.
Ακολούθησε το Smyrni, επίσης φορτωμένο με σαουδαραβικό πετρέλαιο, το οποίο πέρασε την προηγούμενη εβδομάδα και αγκυροβόλησε επίσης στη Βομβάη. Δεν είναι ακόμη σαφές αν το πλοίο εξασφάλισε ασφαλή διέλευση εξαιτίας του φορτίου του με προορισμό την Ινδία.
Ινδία, Πακιστάν και Τουρκία
Ο υπουργός Εξωτερικών της Ινδίας περιέγραψε τις απευθείας συνομιλίες με την Τεχεράνη ως παραγωγικές. Δύο ινδικά πλοία μεταφοράς υγραερίου έλαβαν άδεια διέλευσης, με το ένα να έχει ήδη φτάσει και το δεύτερο να αναμένεται.
Παράλληλα, περίπου 22 πλοία που μεταφέρουν αργό, LPG και LNG παραμένουν αγκυροβολημένα περιμένοντας επιβεβαίωση ασφαλούς περάσματος.
Στο μεταξύ, πακιστανικό Aframax με φορτίο αργού από το Άμπου Ντάμπι έγινε τη Δευτέρα(16.03.2026) το πρώτο επιβεβαιωμένο μη ιρανικό φορτηγό πλοίο που πέρασε το choke point εκπέμποντας κανονικά τη θέση του. Η εξέλιξη αυτή ενισχύει την εκτίμηση πως ορισμένες αποστολές λαμβάνουν ασφαλή διέλευση έπειτα από διαπραγμάτευση.
Αντίστοιχα, οι αρχές στην Τουρκία επιβεβαίωσαν ότι ένα τουρκικής ιδιοκτησίας πλοίο έλαβε άδεια να περάσει αφού είχε προσεγγίσει ιρανικό λιμάνι.
Άλλα 14 τουρκικών συμφερόντων πλοία παραμένουν στην περιοχή αναμένοντας έγκριση.
Παρά τις μεμονωμένες διελεύσεις, τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν στην πράξη κλειστά για την παγκόσμια ενεργειακή ροή, σημειώνει το CNBC. Το Ιράν συνεχίζει σποραδικές επιθέσεις κατά πλοίων, οι οποίες, σύμφωνα με ναυτιλιακούς αναλυτές, μοιάζουν «τυχαίες» και δεν ακολουθούν σαφές μοτίβο.
Στόχος τους φαίνεται να είναι η σύγχυση και η αποδιοργάνωση, όχι η επιλεκτική τιμωρία συγκεκριμένων σημαιών ή τύπων πλοίων.
Τουλάχιστον 16 πλοία έχουν πληγεί σε ύδατα κοντά στο λιμάνι Φουτζάιρα των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, στο Κορ Αλ Ζουμπάιρ του Ιράκ και στον Κόλπο του Ομάν, σύμφωνα με τον Διεθνή Ναυτιλιακό Οργανισμό.
Ορισμένα από τα πλοία που χτυπήθηκαν είχαν δεσμούς με δυτικές ή αραβικές χώρες του Κόλπου, όπως οι ΗΠΑ, τα ΗΑΕ και το Ηνωμένο Βασίλειο, μέσω ιδιοκτησίας ή νηολόγησης. Άλλα προέρχονταν από την Ταϊλάνδη, το Βιετνάμ και τη Βραζιλία, στοιχείο που δείχνει ευρεία στοχοποίηση πυκνών εμπορικών διαδρόμων και όχι εστιασμένη πίεση σε μία μόνο εθνικότητα.
Την ίδια ώρα, πλοιοκτήτες αναζητούν εναλλακτικές διαδρομές, λιμάνια και χερσαία δίκτυα μεταφοράς, προκαλώντας αυξημένη συμφόρηση σε δευτερεύοντες κόμβους της περιοχής.
Τα φορτία κατευθύνονται πλέον σε λιμάνια εκτός των Στενών, κυρίως στη Φουτζάιρα και το Χορ Φακκάν στα ΗΑΕ, αλλά και στο Σοχάρ του Ομάν, προτού μεταφερθούν οδικώς στους τελικούς προορισμούς τους.
Πηγή
