Το σκυλί δεν θα σε διακόψει όταν μιλάς. Δεν θα σε παρεξηγήσει. Δεν θα φύγει θυμωμένο κλείνοντας την πόρτα πίσω του. Θα είναι εκεί. Πάντα εκεί. Με μια προσήλωση που μοιάζει σχεδόν άβολη, αν τη συγκρίνεις με το πώς αντέχουν οι άνθρωποι ο ένας τον άλλον.
Ίσως γι’ αυτό, όλο και περισσότεροι στρέφονται σε αυτή τη σιωπηλή, ασφαλή συντροφιά. Όχι απλώς ως παρέα, αλλά ως κέντρο της συναισθηματικής τους ζωής.
Δεν είναι κάτι που δηλώνεται εύκολα. Σπάνια θα ακούσεις κάποιον να λέει ευθέως «προτιμώ τα ζώα από τους ανθρώπους», χωρίς ένα χαμόγελο που μαλακώνει τη φράση.
Κι όμως, η καθημερινότητα το μαρτυρά αλλιώς. Σχέσεις που μένουν στην επιφάνεια, φιλίες που ατονίζουν, οικογενειακές επαφές που περιορίζονται, ενώ το κατοικίδιο καταλαμβάνει έναν χώρο όλο και πιο κεντρικό. Όχι μόνο στο σπίτι, αλλά και στο συναίσθημα.
Υπάρχει κάτι βαθιά ανακουφιστικό σε αυτή τη σχέση. Το κατοικίδιο δεν απαιτεί να εξηγηθείς. Δεν κουβαλά ιστορία συγκρούσεων. Δεν έχει προσδοκίες που δεν μπορείς να καλύψεις. Σε δέχεται όπως είσαι, ακόμα κι όταν δεν είσαι στα καλύτερά σου. Οι ανθρώπινες σχέσεις μοιάζουν όλο και πιο εύθραυστες κι έτσι αυτή η σταθερότητα αποκτά τον χαρακτήρα καταφυγίου.
Αλλά κάθε καταφύγιο έχει και ένα τίμημα.
Όταν η συναισθηματική επένδυση μετατοπίζεται σχεδόν αποκλειστικά προς ένα ζωάκι, κάτι άλλο αρχίζει να φθίνει. Η ικανότητα να διαπραγματευτείς τη δυσκολία με έναν άνθρωπο. Να αντέξεις τη διαφωνία, τη σιωπή, την απόσταση. Να μείνεις, ακόμη κι όταν η σχέση δεν είναι εύκολη.
Το κατοικίδιο δεν θα σε αναγκάσει ποτέ να δουλέψεις πάνω σε αυτά. Και ίσως, χωρίς να το καταλάβεις, αρχίζεις να ξεμαθαίνεις.
Δεν είναι ότι τα ζώα «φταίνε». Ούτε ότι η αγάπη προς αυτά είναι λιγότερο αληθινή. Το αντίθετο. Είναι μια καθαρή, απλή μορφή δεσίματος που δύσκολα βρίσκει αντίστοιχο στους ανθρώπους. Το ερώτημα είναι αλλού: τι συμβαίνει όταν αυτή η καθαρότητα γίνεται το μόνο μέτρο με το οποίο κρίνεις όλες τις υπόλοιπες σχέσεις;
Τότε οι άνθρωποι αρχίζουν να φαίνονται υπερβολικά περίπλοκοι. Πολύ απαιτητικοί. Πολύ απρόβλεπτοι. Και κάπως έτσι, χωρίς μεγάλη φασαρία, αποσύρεσαι λίγο λίγο. Όχι επειδή δεν θέλεις επαφή, αλλά επειδή έχεις βρει έναν τρόπο να την αποφύγεις χωρίς να νιώθεις μόνος.
Αρκεί να παρατηρήσει κανείς τη γλώσσα που χρησιμοποιείται. «Είναι το παιδί μου», «είναι όλη μου η ζωή». Φράσεις που δεν είναι υπερβολές της στιγμής, αλλά αποτυπώνουν μια μετατόπιση.
Το κατοικίδιο δεν είναι πια απλώς ένας σύντροφος. Γίνεται ο βασικός αποδέκτης φροντίδας, τρυφερότητας, ακόμη και ταυτότητας. Και όσο αυτός ο δεσμός βαθαίνει, τόσο πιο δύσκολο γίνεται να επενδύσεις με τον ίδιο τρόπο σε σχέσεις που δεν εγγυώνται τίποτα.
Κάπου εδώ η συζήτηση γίνεται άβολη. Γιατί αγγίζει μια ανάγκη που δεν είναι καινούργια: την ανάγκη για αγάπη χωρίς ρίσκο. Τα κατοικίδια την προσφέρουν απλόχερα. Οι άνθρωποι όχι.
Το ερώτημα, τελικά, δεν είναι αν αγαπάμε «υπερβολικά» τα ζώα. Είναι αν, μέσα από αυτή την αγάπη, αρχίζουμε να αποφεύγουμε κάτι πιο δύσκολο. Να σχετιστούμε με άλλους ανθρώπους, με όλα όσα αυτό συνεπάγεται: σύγκρουση, αβεβαιότητα, πιθανότητα απώλειας.
Και ίσως η πιο ειλικρινής απάντηση να μην είναι ούτε κατηγορία ούτε άρνηση. Αλλά μια μικρή, ανήσυχη σκέψη: πόσο χώρο αφήνουμε πια για σχέσεις που δεν είναι ασφαλείς;
Πηγή
