Εφημερίδες με πρωτοσέλιδα για τα fake news, podcasts για την παραπληροφόρηση, ενημερωτικά βίντεο, συνεντεύξεις με δύο κάμερες στημένες μέσα στις σχολικές αίθουσες, ακόμη και εφαρμογές που σχεδίασαν οι ίδιοι οι μαθητές. Για μήνες, περίπου 1.200 παιδιά από 35 σχολεία της χώρας, από την Καστοριά και τη Φλώρινα μέχρι το Διδυμότειχο, την Κεφαλονιά, την Πάτρα, την Κρήτη και τη Μυτιλήνη, μεταμόρφωσαν τις τάξεις τους σε μικρά δημοσιογραφικά εργαστήρια, επιχειρώντας να απαντήσουν σε ένα από τα μεγαλύτερα ζητήματα της εποχής: την παραπληροφόρηση.
Οι μαθητές που συμμετείχαν στο πρόγραμμα κλήθηκαν να αναγνωρίσουν την παραπληροφόρηση και τα fake news όχι μέσα από θεωρητικές ασκήσεις, αλλά βιώνοντας στην πράξη τη δημοσιογραφική διαδικασία: έρευνα, διασταύρωση πληροφοριών, αξιολόγηση πηγών, συνεντεύξεις και παραγωγή πρωτότυπου περιεχομένου.
Το πρόγραμμα «Γραμματισμός στις Ειδήσεις για Νέους: Πλοήγηση στον Κόσμο της Πληροφορίας και των Ψηφιακών Μέσων, Καλλιεργώντας Κριτικούς Αναγνώστες» οργανώθηκε από το υπουργείο Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, τη Γενική Γραμματεία Ενημέρωσης και Επικοινωνίας και το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης.
«Έμπαινα στο διαδίκτυο και ό,τι έβλεπα το υιοθετούσα άκριτα, άσκεφτα, αβασάνιστα», λέει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο Στάθης Μπαμπουκλής, μαθητής του Γενικού Λυκείου Ψυχικού, ο οποίος μαζί με τους συμμαθητές του δημιούργησε την εφημερίδα Unmuted και στη συνέχεια podcast για τα fake news. «Τώρα βλέπω τίτλο, φωτογραφία, κείμενο, την ποιότητα του λόγου και την υπογραφή», σημειώνει.
Ανάλογη εμπειρία περιγράφει και η Εβελίνα Παναγιωτοπούλου από το 2ο Γενικό Λύκειο Γέρακα, η οποία αναφέρει ότι μέσα από το πρόγραμμα συνειδητοποίησε πως «ό,τι βλέπουμε δεν είναι πάντα αληθινό». Στην Κομοτηνή, ο Γιώργος Κερτίδης από το 1ο Γενικό Λύκειο συμμετείχε στη δημιουργία της μαθητικής εφημερίδας «Μηδενική Εστίαση», σημειώνοντας ότι οι μαθητές έμαθαν εργαλεία για να αναγνωρίζουν την εγκυρότητα μιας είδησης.
Από τις σχολικές τάξεις στα μαθητικά newsroom
Στο πλαίσιο του προγράμματος, οι μαθητές δημιούργησαν εφημερίδες, podcasts, βίντεο και καμπάνιες ενημέρωσης, προσεγγίζοντας ζητήματα της καθημερινότητας, της εκπαίδευσης και των τοπικών κοινωνιών τους.
Στο 1ο ΕΠΑΛ Κορυδαλλού παρήγαγαν podcast για το παρόν και το μέλλον της εκπαίδευσης. Στο 1ο ΓΕΛ Ασπροπύργου η ομάδα Media Lab υλοποίησε την καμπάνια «MAGA – Μια πόλη, δυο αλήθειες», εστιάζοντας στην περιβαλλοντική επιβάρυνση της περιοχής. Στο Λύκειο Ψυχικού οι μαθητές δημιούργησαν τη διαδικτυακή εφημερίδα Unmuted, ενώ στο 1ο Λύκειο Αχαρνών ετοίμασαν βίντεο για το χθες, το σήμερα και το αύριο της πόλης τους.
Μαρινάκης: «Η παραπληροφόρηση πρέπει να χτυπηθεί αποφασιστικά»
Μιλώντας στο συνέδριο όπου παρουσιάστηκαν τα αποτελέσματα του προγράμματος, ο υφυπουργός παρά τω Πρωθυπουργώ και κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης το χαρακτήρισε «κατάθεση ψυχής» και πρωτοβουλία που, όπως είπε, τον κάνει «πραγματικά υπερήφανο».
Ο κ. Μαρινάκης στάθηκε στους κινδύνους της παραπληροφόρησης, τονίζοντας ότι δεν απειλεί μόνο τη δημοκρατία και την πολιτική ζωή, αλλά και την καθημερινότητα των πολιτών. «Η παραπληροφόρηση πρέπει να χτυπηθεί αποφασιστικά, με αισιόδοξη προσέγγιση και αυτοπεποίθηση», σημείωσε.
Παράλληλα, υπογράμμισε ότι η απάντηση δεν μπορεί να είναι μόνο ρυθμιστική, αλλά πρέπει να περνά κυρίως μέσα από την καλλιέργεια της κριτικής σκέψης. «Στόχος είναι οι πολίτες του αύριο να περνούν κάθε πληροφορία μέσα από το φίλτρο της κριτικής σκέψης», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Ζαχαράκη: Το σχολείο δεν περιορίζεται στη στείρα μετάδοση γνώσεων
Η υπουργός Παιδείας Σοφία Ζαχαράκη συνέδεσε το πρόγραμμα με τις προκλήσεις της εποχής της τεχνητής νοημοσύνης, σημειώνοντας ότι «σήμερα πολλές φορές δεν είμαστε βέβαιοι ούτε για αυτό που βλέπουμε ούτε για αυτό που ακούμε».
Όπως είπε, η δημοκρατία δεν χρειάζεται «παθητικούς καταναλωτές πληροφορίας», αλλά ανθρώπους που ρωτούν, διασταυρώνουν και αξιολογούν. Συνεχάρη τους μαθητές, τονίζοντας ότι δεν παρέμειναν θεατές της πληροφορίας, αλλά έγιναν «ερευνητές, δημιουργοί και ενεργοί πολίτες».
Η κ. Ζαχαράκη συνέδεσε, επίσης, τη φιλοσοφία του προγράμματος με τον διάλογο για το νέο Λύκειο και το Εθνικό Απολυτήριο, επισημαίνοντας ότι το σύγχρονο σχολείο δεν μπορεί να περιορίζεται στην αποστήθιση, αλλά οφείλει να καλλιεργεί δεξιότητες όπως η έρευνα, η επιχειρηματολογία και η κριτική αξιολόγηση της πληροφορίας.
«Κριτικοί συνομιλητές» στην εποχή του ψηφιακού θορύβου
Ο γενικός γραμματέας Επικοινωνίας και Ενημέρωσης, Δημήτρης Κιρμικίρογλου, χαρακτήρισε το πρόγραμμα «πρωτοποριακό και καινοτόμο», δίνοντας έμφαση στην ανάγκη οι νέοι να γίνουν όχι μόνο «κριτικοί αναγνώστες», αλλά και «κριτικοί συνομιλητές» στον δημόσιο διάλογο.
Από την πλευρά του, ο ειδικός γραμματέας Μακροπρόθεσμου Σχεδιασμού της Προεδρίας της Κυβέρνησης, Ιωάννης Μαστρογεωργίου, στάθηκε στις αλλαγές που φέρνει η τεχνητή νοημοσύνη. «Παλιά λέγαμε “μην πιστεύεις κάτι αν δεν το δεις”. Σήμερα λέμε “μην πιστεύεις κάτι ακόμη κι αν το δεις”», ανέφερε.
Ο επιστημονικός υπεύθυνος του προγράμματος, καθηγητής του Τμήματος Δημοσιογραφίας και ΜΜΕ του ΑΠΘ Νίκος Παναγιώτου, υπογράμμισε ότι οι μαθητές «δεν λειτούργησαν ως παθητικοί δέκτες πληροφοριών, αλλά ως ενεργοί αναγνώστες, ικανοί να αναλύουν, να αμφισβητούν και να αξιολογούν το περιεχόμενο που καταναλώνουν καθημερινά».
Πηγή
