Η προαιρετική ασφάλιση αποτελεί «σανίδα σωτηρίας» για μισθωτούς και ελεύθερους επαγγελματίες που θέλουν να βγουν στη σύνταξη με πλήρες ποσό, αλλά τους λείπουν ένσημα. Όταν τα ένσημα δεν επαρκούν και δεν υπάρχει η δυνατότητα εξαγοράς πλασματικών ετών (φαινόμενο συχνό στους παλαιούς ασφαλισμένους), η προαιρετική ασφάλιση δίνει τη λύση, με μοναδική βασική προϋπόθεση ο ενδιαφερόμενος να έχει ήδη συμπληρώσει τουλάχιστον 5 χρόνια (60 μήνες) προηγούμενης ασφάλισης.
Ο «Ελεύθερος Τύπος» δημοσιεύει έναν οδηγό με όλα όσα ισχύουν για τη συνταξιοδότηση με ένσημα από προαιρετική ασφάλιση και δίνει απαντήσεις σε όλα τα ερωτήματα των ασφαλισμένων σχετικά με τις προϋποθέσεις, τις εισφορές και τα βασικά δικαιώματα για μισθωτούς και επαγγελματίες που ενδιαφέρονται να αξιοποιήσουν αυτή τη δυνατότητα για να πάρουν κανονική σύνταξη.
Προϋποθέσεις
Για την υπαγωγή στην προαιρετική ασφάλιση απαιτείται σωρευτικά:
- Διακοπή της υποχρεωτικής ασφάλισης.
- Τουλάχιστον 5 έτη ασφάλισης (1.500 ημέρες), εφόσον η αίτηση υποβληθεί εντός ενός έτους από τη διακοπή ασφάλισης, εκ των οποίων 300 ημέρες την τελευταία πενταετία, ή διαφορετικά 10 έτη ασφάλισης (3.000 ημέρες) οποτεδήποτε. Πιστοποίηση ικανότητας για εργασία από αρμόδια Υγειονομική Επιτροπή.
- Μη ύπαρξη οφειλών ή, σε περίπτωση που υπάρχουν οφειλές, να έχουν ρυθμιστεί και να πληρώνονται οι δόσεις.
Η διαδικασία για τις αιτήσεις
Οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να υποβάλουν την αίτηση για την υπαγωγή τους στην προαιρετική ασφάλιση στην Τοπική Διεύθυνση του ΕΦΚΑ του τόπου κατοικίας τους. Με την αίτηση επιλέγουν αν επιθυμούν να συνεχίσουν την ασφάλιση για τον κλάδο σύνταξης, περίθαλψης ή και για τους δύο.
Η πληρωμή των εισφορών, τόσο για μισθωτούς όσο και για ελεύθερους επαγγελματίες, πρέπει να γίνεται εμπρόθεσμα, δηλαδή στο τέλος του μήνα. Τυχόν καθυστερήσεις επιφέρουν επιβαρύνσεις, ενώ εισφορές που δεν καταβάλλονται για διάστημα άνω των δύο ετών διαγράφονται. Σε αυτό το σημείο απαιτείται προσοχή, καθώς μπορεί ο χρόνος προαιρετικής ασφάλισης που έχει πληρωθεί να θεωρείται πραγματικός, αλλά αν δεν πληρωθούν εισφορές για μια διετία, τότε ο ασφαλισμένος δεν μπορεί να επανέλθει στην προαιρετική ασφάλιση πληρώνοντας τις καθυστερούμενες εισφορές, αλλά θα πρέπει να κάνει νέα αίτηση και να ελεγχθεί εκ νέου αν πληροί τις προϋποθέσεις για την προαιρετική ασφάλιση. Σε περίπτωση απώλειας του δικαιώματος λόγω μη πληρωμής εισφορών, ο ασφαλισμένος μπορεί να επανενταχθεί μετά από τρία χρόνια και έως τρεις φορές, κατόπιν νέου ελέγχου προϋποθέσεων.
Διακοπή
Η προαιρετική ασφάλιση μπορεί να διακοπεί με αίτηση του ασφαλισμένου από τον επόμενο μήνα της έγκρισης. Διακόπτεται επίσης υποχρεωτικά σε περιπτώσεις συνταξιοδότησης (γήρατος ή αναπηρίας), ανάληψης εργασίας ή θανάτου. Σε περίπτωση διακοπής, η επανένταξη είναι δυνατή οποτεδήποτε με νέα αίτηση. Οι εισφορές προαιρετικής ασφάλισης δεν επιστρέφονται, εκτός από ειδικές περιπτώσεις αναστολής, όπως συνταξιοδότηση λόγω αναπηρίας ορισμένου χρόνου ή επιδότηση ασθενείας, όπου επιστρέφονται άτοκα κατόπιν αίτησης.
Συντάξεις: Τι θα πρέπει να πληρώνουν οι μισθωτοί
Το κόστος της προαιρετικής ασφάλισης για τους μισθωτούς είναι ίσο με την εξαγορά πλασματικού χρόνου, με τη διαφορά όμως ότι στην προαιρετική δεν υπάρχει περιορισμός και μπορούν να καταβάλουν όσο διάστημα θέλουν, ακόμη και 5 ή και 10 χρόνια, για να πάρουν σύνταξη.
Οι μισθωτοί που επιλέγουν την προαιρετική ασφάλιση καλούνται να καλύψουν το σύνολο της ασφαλιστικής εισφοράς σύνταξης, δηλαδή τόσο το μέρος του εργαζόμενου όσο και του εργοδότη, με βάση τα ισχύοντα ποσοστά κατά τον χρόνο υπαγωγής. Το ισχύον ποσοστό είναι 20%.
Η επιλογή αυτή συμφέρει όσους αποχωρούν με προγράμματα εθελουσίας εξόδου από τράπεζες και ΔΕΚΟ, καθώς στην πλειονότητα των περιπτώσεων δεν συμπληρώνουν τα ένσημα για να πάρουν σύνταξη, και η πιο σίγουρη διέξοδος για να συμπληρώσουν τον χρόνο που υπολείπεται για τη σύνταξη είναι η προαιρετική ασφάλιση.
Η καταβολή των εισφορών γίνεται εντός των προβλεπόμενων προθεσμιών, όπως και στην υποχρεωτική ασφάλιση. Σε περίπτωση καθυστέρησης επιβάλλονται προσαυξήσεις, ενώ οφειλές που παραμένουν ανεξόφλητες για διάστημα άνω των δύο ετών χάνονται.
Τι ισχύει για ελεύθερους επαγγελματίες
Για τους ελεύθερους επαγγελματίες, η προαιρετική ασφάλιση ακολουθεί διαφορετικό μοντέλο υπολογισμού εισφορών, ως εξής:
Από 1/1/2020, η μηνιαία εισφορά καθορίζεται με βάση την ασφαλιστική κατηγορία που έχει επιλεγεί, με κατώτατο όριο την 1η κατηγορία.
Η επιλογή ασφαλιστικής κατηγορίας γίνεται μία φορά και δεν μεταβάλλεται μεταγενέστερα.
Σε περίπτωση που κατά το έτος υποβολής της αίτησης δεν υπάρχει ενεργή ασφάλιση, ο ασφαλισμένος επιλέγει εκ νέου την κατηγορία που επιθυμεί.
Ιδιαίτερη πρόβλεψη υπάρχει για όσους ελεύθερους επαγγελματίες είχαν παράλληλη μισθωτή απασχόληση, καθώς μπορούν να επιλέξουν αν θα συνεχίσουν προαιρετικά να ασφαλίζονται ως επαγγελματίες ή ως μισθωτοί, δηλώνοντας την επιθυμητή ασφαλιστική κατηγορία.
Η διαφορά με την εξαγορά πλασματικού χρόνου
Η βασική διαφορά με την αναγνώριση πλασματικού χρόνου είναι ότι η προαιρετική ασφάλιση ισχύει για το μέλλον, που σημαίνει ότι δεν μπορεί να γυρίσει πίσω και να συμπληρωθεί χρόνος ασφάλισης για να θεμελιωθεί δικαίωμα σε σύνταξη με χαμηλότερο όριο ηλικίας, όπως ισχύει με την αναγνώριση πλασματικού χρόνου.
Για παράδειγμα, ασφαλισμένη πριν το 1993 που έκλεισε τα 59 το 2026 και είχε στο ΙΚΑ 5.000 ένσημα ως το 2011, με ανήλικο τέκνο, χωρίς να ασφαλιστεί έκτοτε, μπορεί να αναγνωρίσει πλασματικό χρόνο 500 ημερών αναδρομικά για το 2011 (πλην χρόνου τέκνων) και να βγει άμεσα στη σύνταξη με διατάξεις μητέρων. Αν όμως δεν έχει πλασματικό χρόνο, τότε στην περίπτωση που επιλέξει την προαιρετική ασφάλιση θα πάρει σύνταξη στα 62, μειωμένη.
Πηγή πληροφοριών: Ελεύθερος Τύπος
enikonomia.gr
