Καθώς οι δρόμοι περισσότερων από 100 πόλεων στο Ιράν γεμίζουν διαδηλώσεις, παρά το μπλακ άουτ στο διαδίκτυο εδώ και 108 ώρες και τη βίαιη καταστολή, ένα όνομα επανέρχεται με ένταση στο προσκήνιο: Ρεζά Παχλαβί. Για τους υποστηρικτές του είναι ο «πρίγκιπας του στέμματος» που ζει στην εξορία. Για τους επικριτές του, μια αμφιλεγόμενη φιγούρα του παρελθόντος. Όμως, ακόμη και όσοι απορρίπτουν την επιστροφή της μοναρχίας, αρχίζουν να παραδέχονται ότι ίσως είναι ο μόνος άνθρωπος με το διεθνές εκτόπισμα για να διαχειριστεί μια μεταβατική περίοδο.
Σε μια σειρά συνομιλιών με το Politico στο Λονδίνο, στο Παρίσι και διαδικτυακά, ο γιος του τελευταίου σάχη του Ιράν Ρεζά Παχλαβί περιγράφει βήμα – βήμα το σχέδιό του για την πτώση της Ισλαμικής Δημοκρατίας και του αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ και την οικοδόμηση μιας κοσμικής, δημοκρατικής χώρας. Η οργάνωση Iran Human Rights (IHRNGO), με έδρα το Όσλο, έχει ανακοινώσει ότι έχει επιβεβαιώσει τον θάνατο τουλάχιστον 648 ανθρώπων από την έναρξη των διαδηλώσεων, ενώ περίπου 10.000 έχουν συλληφθεί.
Ωστόσο η μη κυβερνητική οργάνωση εκφράζει την ανησυχία ότι οι πραγματικοί αριθμοί ενδέχεται να είναι μεγαλύτεροι, κάνοντας λόγο για μέχρι στιγμής ανεπιβεβαίωτες αναφορές για έως και 6.000 νεκρούς.
Ο εξόριστος διάδοχος
Ο Ρεζά Παχλαβί βρισκόταν στις ΗΠΑ ως φοιτητής το 1979, όταν ο πατέρας του ανατράπηκε από την Ισλαμική Επανάσταση. Έκτοτε δεν έχει επιστρέψει ποτέ στο Ιράν, αν και οι υποστηρικτές του δεν έπαψαν να πιστεύουν ότι κάποια μέρα θα επιστρέψει.
Σήμερα, καθώς οι διαδηλώσεις κατά του καθεστώτος εξαπλώνονται σε μια χώρα 90 εκατομμυρίων ανθρώπων, το ενδεχόμενο αυτό μοιάζει – για πρώτη φορά εδώ και δεκαετίες – λιγότερο μακρινό.
Το όνομά του ακούγεται στα συνθήματα των διαδηλωτών, με πλήθη να φωνάζουν «ζήτω ο σάχης», ενώ ακόμη και επικριτές του παραδέχονται ότι ίσως είναι η μοναδική μορφή που θα μπορούσε να επιβλέψει μια ομαλή μετάβαση.
Το τέλος της Ισλαμικής Δημοκρατίας και η αντικατάστασή της από μια φιλοδυτική δημοκρατική κυβέρνηση θα είχε τεράστιες γεωπολιτικές επιπτώσεις: από την κρίση στη Γάζα και τους πολέμους στην Ουκρανία και την Υεμένη, έως τις διεθνείς αγορές πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Ο ίδιος ο Παχλαβί δεν κρύβει ότι προετοιμάζεται εδώ και χρόνια για αυτή τη στιγμή.
Λαϊκή εξέγερση – όχι ξένη εισβολή
Ο Παχλαβί επιμένει ότι η αλλαγή πρέπει να έρθει εκ των έσω. Στις συνεντεύξεις του τονίζει ότι δεν επιθυμεί στρατιωτική επέμβαση ξένων δυνάμεων, αλλά διεθνή στήριξη προς τον ιρανικό λαό.
«Ο κόσμος έχει ήδη βγει στους δρόμους χωρίς καμία βοήθεια», λέει. «Το νόμισμα καταρρέει, οι μισθοί δεν πληρώνονται, οι άνθρωποι δεν μπορούν να αγοράσουν ούτε ένα κιλό πατάτες. Χρειαζόμαστε διαρκείς και μαζικές διαδηλώσεις».
Τις τελευταίες εβδομάδες, η ακρίβεια και η οικονομική κακοδιαχείριση έχουν τροφοδοτήσει το κύμα διαμαρτυρίας, παρά τη βία και τις συλλήψεις.
Σύμφωνα με οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, εκατοντάδες άνθρωποι έχουν σκοτωθεί και πάνω από 10.000 έχουν συλληφθεί.
Μελετώντας ιστορικά παραδείγματα, από την πτώση της Σοβιετικής Ένωσης έως την Ανατολική Ευρώπη, ο Παχλαβί θεωρεί κρίσιμη τη μαζική απομάκρυνση στελεχών του καθεστώτος.
«Καμία επιτυχημένη εξέγερση δεν γίνεται χωρίς τη σιωπηρή ανοχή ή τη μη παρέμβαση του στρατού», υποστηρίζει.
Γι’ αυτό προωθεί οικονομική στήριξη απεργών, παράκαμψη της λογοκρισίας μέσω δορυφορικού ίντερνετ (Starlink) και προσφέρει αμνηστία σε όσους εγκαταλείψουν το καθεστώς. Σύμφωνα με τον ίδιο, δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι έχουν ήδη εγγραφεί σε ειδική πλατφόρμα υποστήριξης της εξέγερσης.
Μετά τον Χαμενεΐ
Ο Παχλαβί δηλώνει έτοιμος να ηγηθεί μιας μεταβατικής κυβέρνησης αμέσως μετά την πτώση του καθεστώτος. Προτείνει συντακτική συνέλευση και δημοψήφισμα για το πολίτευμα, δηλώνοντας ότι ο ίδιος δεν θα αποφασίσει αν το Ιράν θα γίνει δημοκρατία ή μοναρχία.
«Ο ρόλος μου τελειώνει την ημέρα που ο λαός αποφασίζει», ξεκαθαρίζει.
Οι βασικές του αρχές: εδαφική ακεραιότητα, κοσμικό κράτος και πλήρη σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, χωρίς διακρίσεις φύλου, θρησκείας ή σεξουαλικού προσανατολισμού.
Παρά τη δυναμική, τίποτα δεν είναι δεδομένο. Το καθεστώς παραμένει ικανό για ακραία βία, ενώ η αντιπολίτευση είναι κατακερματισμένη. Πολλοί Ιρανοί εξακολουθούν να συνδέουν το όνομα Παχλαβί με την αυταρχικότητα και τη διαβόητη μυστική αστυνομία του παρελθόντος.
Ωστόσο, όπως σημειώνουν αναλυτές, ο εξόριστος πρίγκιπας έχει σήμερα ένα κρίσιμο πλεονέκτημα: Ότι δεν υπάρχει κανείς άλλος.
Πηγή
