Η άφιξη του Βλαντιμίρ Πούτιν στη Σενζέν της Κίνας δημιουργεί τις προϋποθέσεις για μια ιδιαίτερα σημαντική διπλωματική συνάντηση, στην οποία αναμένεται να συμμετάσχουν και ο Ντόναλντ Τραμπ με τον Σι Τζινπίνγκ, τρεις δηλαδή από τους ισχυρότερους ηγέτες του κόσμου.

Ο Βλαντιμίρ Πούτιν, ο Αμερικανός ομόλογός του Ντόναλντ Τραμπ και ο Κινέζος πρόεδρος Σι Τζινπίνγκ αναμένεται να καθίσουν στο ίδιο τραπέζι την Πέμπτη, σε μια τριμερή συνάντηση με ισχυρό γεωπολιτικό αποτύπωμα.

Ωστόσο, μέχρι στιγμής δεν έχει γίνει γνωστό ποια θα είναι η ακριβής ατζέντα των συνομιλιών ούτε ποιους συγκεκριμένους στόχους επιδιώκουν να πετύχουν οι τρεις πλευρές.

Η χρονική συγκυρία προσδίδει ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα στην επικείμενη συνάντηση.

Οι τρεις χώρες διαθέτουν το μεγαλύτερο μέρος του παγκόσμιου πυρηνικού οπλοστασίου, ενώ δύο πολεμικές συγκρούσεις εξακολουθούν να προκαλούν έντονη διεθνή ανησυχία.

Παρά τη σημασία της συνάντησης, παραμένει ασαφές εάν θα υπάρξουν συγκεκριμένες δεσμεύσεις ή απλώς μια ανταλλαγή απόψεων για τις διεθνείς εξελίξεις.

Η άφιξη Πούτιν και οι συμβολισμοί της συνάντησης

Το ρωσικό προεδρικό αεροσκάφος προσγειώθηκε στο αεροδρόμιο της Σενζέν, με τη ρωσική τηλεόραση να μεταδίδει ζωντανά την άφιξη του Βλαντίμιρ Πούτιν. Η επίσκεψη πραγματοποιείται στο πλαίσιο των επαφών υψηλού επιπέδου στην περιοχή Ασίας-Ειρηνικού (APEC).

Ο σύμβουλος εξωτερικής πολιτικής του Κρεμλίνου, Γιούρι Ουσάκοφ, έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στον συμβολισμό των συνομιλιών, υπενθυμίζοντας την κοινή ιστορική πορεία των τριών χωρών κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, αλλά και τη συμβολή τους στην ίδρυση του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών.

Παράλληλα, η Μόσχα επιδιώκει να υπάρξει κοινή ανακοίνωση μετά την ολοκλήρωση των επαφών, προκειμένου να προσδώσει μεγαλύτερη πολιτική και διπλωματική βαρύτητα στο αποτέλεσμα. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις, στο επίκεντρο των συζητήσεων αναμένεται να βρεθούν ζητήματα πυρηνικού αφοπλισμού, διεθνούς ασφάλειας και παγκόσμιας ειρήνης.

Ωστόσο, η ευρεία θεματολογία που έχει κατά καιρούς θέσει ο Ντόναλντ Τραμπ, από το Ιράν και την Ουκρανία έως την Nvidia και το ενδεχόμενο συνάντησης με τον Κιμ Γιονγκ Ουν, δημιουργεί ερωτήματα για την τελική κατεύθυνση των διαβουλεύσεων.

Η ανησυχία της Ευρώπης για τον πόλεμο στην Ουκρανία

Το μεγαλύτερο ενδιαφέρον αναμένεται να συγκεντρώσει η ουκρανική κρίση. Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις παρακολουθούν με ιδιαίτερη προσοχή τη στάση που θα υιοθετήσει ο Ντόναλντ Τραμπ απέναντι στον Βλαντίμιρ Πούτιν, αλλά και όσα ενδέχεται να συζητηθούν στις μεταξύ τους επαφές.Οι πρόσφατες τοποθετήσεις του Αμερικανού προέδρου για τον πόλεμο έχουν προκαλέσει προβληματισμό.

Ο ίδιος έχει αναφερθεί στις τεράστιες απώλειες των δύο πλευρών, υποστηρίζοντας ότι Ρωσία και Ουκρανία χάνουν περίπου 25.000 στρατιώτες κάθε μήνα. Την ίδια στιγμή, η στάση του απέναντι στο Κίεβο παραμένει επικριτική, καθώς έχει εκφράσει επανειλημμένα τη δυσαρέσκειά του για την απροθυμία της ουκρανικής ηγεσίας να αποδεχθεί μια ειρηνευτική συμφωνία με δυσμενείς όρους.

Στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες υπάρχει ο φόβος ότι ο Τραμπ θα μπορούσε να επηρεαστεί από τις θέσεις που θα παρουσιάσουν ο Πούτιν και ο Σι Τζινπίνγκ, αναλαμβάνοντας δεσμεύσεις χωρίς προηγούμενη συνεννόηση με τους συμμάχους των ΗΠΑ. Ευρωπαίος αξιωματούχος, μιλώντας στο CNN, επισήμανε ότι ο Αμερικανός πρόεδρος εμφανίζεται συχνά να επηρεάζεται από τον τελευταίο συνομιλητή του, γεγονός που καθιστά απρόβλεπτη τη διπλωματική του στάση.

Για την Ουκρανία και τους Ευρωπαίους συμμάχους της, το ενδεχόμενο να διαμορφωθεί μια συμφωνία χωρίς τη συμμετοχή τους αποτελεί βασική πηγή ανησυχίας. Ιδιαίτερα προβληματικό θεωρείται το ενδεχόμενο να υιοθετηθούν ρωσικές θέσεις για την πορεία του πολέμου ή να ασκηθούν νέες πιέσεις στο Κίεβο για εδαφικές παραχωρήσεις.

Οι κινήσεις της Ουάσιγκτον και η επιρροή της Κίνας

Οι τελευταίες εξελίξεις έχουν ενισχύσει την αίσθηση ότι η αμερικανική πολιτική απέναντι στη Μόσχα βρίσκεται σε διαδικασία αναπροσαρμογής.Η ενεργειακή συνεργασία με τη Ρωσία, οι περιορισμοί στην ανταλλαγή πληροφοριών και στις υπηρεσίες δορυφορικής επικοινωνίας Starshield, καθώς και οι επαφές Αμερικανών απεσταλμένων με το Κρεμλίνο έχουν προκαλέσει προβληματισμό στους δυτικούς συμμάχους.

Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στις διπλωματικές πρωτοβουλίες του Στιβ Γουίτκοφ και του Τζάρεντ Κούσνερ, οι οποίοι έχουν αναλάβει σημαντικό ρόλο στις διαπραγματεύσεις για τον τερματισμό του πολέμου.

Οι επαφές τους με Ρώσους αξιωματούχους και οι προτάσεις που φέρεται να έχουν συζητηθεί ενισχύουν τις ανησυχίες ότι οι διαπραγματεύσεις ενδέχεται να οδηγήσουν σε ευρύτερες αλλαγές στην ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφάλειας, πέρα από την επίτευξη μιας βιώσιμης ειρηνευτικής συμφωνίας. Από την πλευρά του, ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι έχει αναφερθεί σε προτάσεις που φέρεται να συνδέουν τις εγγυήσεις ασφαλείας προς την Ουκρανία με την παραχώρηση των εδαφών του Ντονμπάς που εξακολουθούν να βρίσκονται υπό ουκρανικό έλεγχο.

Καθοριστικός θεωρείται και ο ρόλος του Πεκίνου. Ορισμένοι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι εκτιμούν ότι η Κίνα θα μπορούσε να συμβάλει στην αποκλιμάκωση, αξιοποιώντας την επιρροή που ασκεί στον Ρώσο πρόεδρο και τη δυνατότητά της να διαδραματίσει ρόλο στις διεθνείς διαπραγματεύσεις.

Ωστόσο, το Πεκίνο δεν επιθυμεί μια στρατηγική ήττα της Μόσχας. Η Ρωσία αποτελεί σημαντικό εταίρο της Κίνας, ιδιαίτερα σε μια περίοδο κατά την οποία εντείνεται ο ανταγωνισμός της με τη Δύση. Παράλληλα, οι εξελίξεις στο Ιράν και τη Βενεζουέλα, δύο χώρες που διατηρούν στενούς δεσμούς με το Πεκίνο, αποτελούν πρόσθετους παράγοντες που επηρεάζουν τις κινεζικές γεωπολιτικές επιλογές.

Γιατί έχει σημασία η εικόνα των τριών ηγετών

Η επικείμενη συνάντηση στη Σενζέν δύσκολα θα μπορούσε να συγκριθεί με τη Διάσκεψη της Γιάλτας, όταν οι μεγάλες δυνάμεις καθόρισαν τη μεταπολεμική τάξη πραγμάτων και τις νέες σφαίρες επιρροής. Οι σημερινές διεθνείς συνθήκες διαφέρουν σημαντικά από εκείνες του 1945. Ωστόσο, η εικόνα των τριών ηγετών στο ίδιο τραπέζι έχει ισχυρό πολιτικό και συμβολικό φορτίο. Για τον Βλαντίμιρ Πούτιν, η παρουσία δίπλα στον Αμερικανό και τον Κινέζο πρόεδρο αποτελεί σημαντική ευκαιρία διεθνούς προβολής.

Σε μια περίοδο κατά την οποία η Ρωσία εξακολουθεί να αντιμετωπίζει τις συνέπειες του πολέμου στην Ουκρανία και τη διεθνή απομόνωση, η συμμετοχή του σε μια τέτοια συνάντηση ενισχύει την εικόνα του ως συνομιλητή των ισχυρότερων κρατών.

Για τον Σι Τζινπίνγκ, η τριμερής επαφή αποτελεί ευκαιρία να αναδείξει τον πρωταγωνιστικό ρόλο της Κίνας στις διεθνείς εξελίξεις και την ικανότητά της να επηρεάζει τις ισορροπίες μεταξύ των μεγάλων δυνάμεων. Παράλληλα, ο Κινέζος πρόεδρος επιδιώκει να διατηρήσει μια προσεκτική στάση απέναντι στις διεθνείς συγκρούσεις, με την Ταϊβάν να παραμένει ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα για το Πεκίνο.

Για τον Ντόναλντ Τραμπ, το διακύβευμα είναι διπλό. Από τη μία πλευρά, επιδιώκει να ενισχύσει τον προσωπικό του διπλωματικό ρόλο και, από την άλλη, να παρουσιάσει ενδεχόμενη συμφωνία ή σημαντική πρωτοβουλία ως επιτυχία της εξωτερικής πολιτικής του. Το βασικό ερώτημα για την Ευρώπη, πάντως, δεν είναι απαραίτητα εάν οι τρεις ηγέτες θα καταλήξουν σε μια ολοκληρωμένη συμφωνία.

Μεγαλύτερη ανησυχία προκαλεί το ενδεχόμενο ο Πούτιν να αποχωρήσει από τη συνάντηση χωρίς να έχει δεχθεί ουσιαστικές πιέσεις για κατάπαυση του πυρός ή για μια βιώσιμη ειρηνευτική λύση. Μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να προσφέρει στη Μόσχα πολύτιμο χρόνο για τη συνέχιση των στρατιωτικών επιχειρήσεων, ενώ παράλληλα θα ενίσχυε τις πιέσεις προς το Κίεβο και τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις. Έτσι, η συνάντηση στη Σενζέν αποκτά ιδιαίτερη σημασία όχι μόνο για τις σχέσεις των τριών δυνάμεων, αλλά και για το μέλλον της ευρωπαϊκής ασφάλειας.


Πηγή