Η νέα ένταση των τελευταίων ημερών ανάμεσα σε ΗΠΑ και Ιράν με φόντο και πάλι τα Στενά του Ορμούζ έχει στρέψει και πάλι το βλέμμα σε τρία μικρά νησιά στον Περσικό Κόλπο.
Νησιά που παρά το μικρό τους μέγεθος, διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στην ασφάλεια στα Στενά του Ορμούζ, που είναι από τις σημαντικότερες θαλάσσιες οδούς του κόσμου και βρίσκονται στον «πυρήνα» του πολέμου ανάμεσα σε ΗΠΑ και Ιράν
Το Αμπού Μούσα, το Μεγάλο Τουνμπ και το Μικρό Τουνμπ βρίσκονται στην είσοδο του Στενού του Ορμούζ.
Του περάσματος από το οποίο διέρχεται περίπου το 20% του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου και σημαντικό μέρος των διεθνών εξαγωγών υγροποιημένου φυσικού αερίου.
Η γεωγραφική τους θέση επιτρέπει σε όποιον τα ελέγχει να επιτηρεί και, εφόσον απαιτηθεί, να επηρεάζει την κίνηση της διεθνούς ναυσιπλοΐας.
Τα πρόσφατα αμερικανικά πλήγματα σε στρατιωτικές εγκαταστάσεις στο Αμπού Μούσα και στο Μεγάλο Τουνμπ επανέφεραν στο προσκήνιο τόσο τη στρατηγική σημασία των νησιών όσο και τη μακροχρόνια διαμάχη για την κυριαρχία τους.
Μικρή έκταση, τεράστια στρατηγική αξία
Η συνολική έκταση των τριών νησιών δεν ξεπερνά τα 25 τετραγωνικά χιλιόμετρα. Ωστόσο, η θέση τους κατά μήκος της βαθιάς θαλάσσιας οδού που ακολουθούν τα μεγάλα δεξαμενόπλοια τούς προσδίδει δυσανάλογη γεωπολιτική σημασία.
Το Αμπού Μούσα αποτελεί τη σημαντικότερη στρατιωτική βάση του Ιράν στην περιοχή. Εκεί έχουν αναπτυχθεί μονάδες των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC), πυραυλικά συστήματα, αντιαεροπορική άμυνα και στόλος ταχύπλοων σκαφών που χρησιμοποιούνται για περιπολίες και επιχειρήσεις στο Στενό του Ορμούζ.
Αντίστοιχες εγκαταστάσεις λειτουργούν και στο Μεγάλο Τουνμπ, ενώ το Μικρό Τουνμπ φιλοξενεί αποκλειστικά στρατιωτικές υποδομές. Μαζί συγκροτούν ένα ολοκληρωμένο αμυντικό δίκτυο, μέσω του οποίου η Τεχεράνη μπορεί να παρακολουθεί τις κινήσεις εμπορικών και πολεμικών πλοίων και, σε περίπτωση κρίσης, να απειλήσει τη διέλευση από το Στενό.
Η διαμάχη 55 χρόνων για την κυριαρχία
Η διαμάχη ξεκινά στις 30 Νοεμβρίου 1971, όταν ο τότε σάχης του Ιράν, Μοχάμεντ Ρεζά Παχλαβί, κατέλαβε στρατιωτικά τα τρία νησιά, μόλις δύο ημέρες πριν από την ίδρυση των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων.
Έκτοτε, η Τεχεράνη ασκεί τον πλήρη έλεγχο των νησιών, ωστόσο τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα εξακολουθούν να θεωρούν ότι αποτελούν μέρος της επικράτειάς τους και ζητούν την επίλυση της διαφοράς μέσω διεθνών διαδικασιών.
Η διαφωνία παραμένει μία από τις πλέον επίμονες εδαφικές αντιπαραθέσεις στον Περσικό Κόλπο και επηρεάζει διαχρονικά τις σχέσεις Ιράν και αραβικών κρατών.
Από τον «Πόλεμο των Τάνκερ» μέχρι σήμερα
Η στρατιωτική σημασία των νησιών αναδείχθηκε ιδιαίτερα κατά τη διάρκεια του λεγόμενου «Πολέμου των Τάνκερ» τη δεκαετία του 1980, όταν το Ιράν χρησιμοποίησε τις βάσεις του για επιθέσεις κατά εμπορικών πλοίων, ναρκοθετήσεις και επιχειρήσεις παρενόχλησης της διεθνούς ναυσιπλοΐας.
Οι ΗΠΑ απάντησαν συνοδεύοντας πετρελαιοφόρα στον Περσικό Κόλπο, οδηγώντας σε σειρά ναυτικών συγκρούσεων που ανέδειξαν πόσο εύκολα μπορεί να διαταραχθεί η παγκόσμια ενεργειακή εφοδιαστική αλυσίδα.
Σήμερα, με τη νέα ένταση στην περιοχή, τα τρία νησιά αποκτούν και πάλι πρωταγωνιστικό ρόλο, καθώς αποτελούν βασικό στοιχείο της ιρανικής στρατηγικής για τον έλεγχο του Στενού του Ορμούζ.
Θα μπορούσαν οι ΗΠΑ να καταλάβουν τα νησιά;
Τα αμερικανικά πλήγματα έχουν πυροδοτήσει συζητήσεις για το ενδεχόμενο μιας επιχείρησης κατάληψης των νησιών, με στόχο την αποδυνάμωση της ικανότητας του Ιράν να ελέγχει το Στενό.
Αναλυτές εκτιμούν ότι από επιχειρησιακής πλευράς μια τέτοια αποστολή θα ήταν εφικτή, καθώς οι ΗΠΑ διαθέτουν στην περιοχή ισχυρές ναυτικές και αμφίβιες δυνάμεις.
Ωστόσο, η διατήρηση του ελέγχου θα αποτελούσε πολύ μεγαλύτερη πρόκληση. Τα νησιά βρίσκονται σε μικρή απόσταση από τις ιρανικές ακτές, γεγονός που θα εξέθετε οποιαδήποτε δύναμη κατοχής σε συνεχή κίνδυνο από βαλλιστικούς πυραύλους, drones και πυραυλικά συστήματα εδάφους-εδάφους.
Γιατί το Στενό του Ορμούζ παραμένει κρίσιμο
Η σημασία των τριών νησιών υπερβαίνει κατά πολύ τα γεωγραφικά τους όρια. Ο έλεγχός τους συνδέεται άμεσα με την ασφάλεια των παγκόσμιων ενεργειακών ροών και την ισορροπία δυνάμεων στη Μέση Ανατολή.
Οποιαδήποτε παρατεταμένη στρατιωτική σύγκρουση στην περιοχή θα μπορούσε να επηρεάσει τη διεθνή ναυσιπλοΐα, να προκαλέσει αναταράξεις στις αγορές πετρελαίου και φυσικού αερίου και να οδηγήσει σε νέα γεωπολιτική κρίση.
Γι’ αυτό και, παρά το μικρό τους μέγεθος, το Αμπού Μούσα, το Μεγάλο Τουνμπ και το Μικρό Τουνμπ εξακολουθούν να θεωρούνται από τα σημαντικότερα στρατηγικά σημεία του Περσικού Κόλπου και παραμένουν στο επίκεντρο κάθε κρίσης μεταξύ Ιράν και ΗΠΑ.
Πηγή
